Over beperkte en oppervlakkige mensen....

“In sommige kringen is het een teken van beschaving en ontwikkeling om praktiserend atheïst te zijn. Religie is een achterhaald concept en de bron van veel onnodig geweld en leed, zo is de gedachte. Voorbeelden die deze stelling onderschrijven zijn niet moeilijk te geven. Religieus geïnspireerd terrorisme, godsdienstige oorlogen uit het verleden en het recente misbruikschandaal in de katholieke kerk zijn maar het tipje van de ijsberg”, aldus Reinout Wibier, hoogleraar privaatrecht aan de Universiteit Tilburg (Vk, 26 juli 2016). “Het is een wonder dat er nog zoveel mensen verstoken zijn gebleven van het verlichtingsideaal waarin het pleit definitief is beslecht ten gunste van ratio en wetenschap. Wie nog enige waarde aan religie hecht, is dom, ongeïnformeerd of geniet persoonlijk voordeel bij het in stand houden van achterhaalde mythen. Het beste ware het wanneer religie zo snel mogelijk wordt afgeschaft, zo menen de aanhangers van deze denkwijze.”

Terecht merkt Wibier op, dat in deze discussie soms over het hoofd wordt gezien dat met dit type argumentatie even goed kan worden betoogd dat het maar beter zou zijn wanneer de wetenschap zo snel mogelijk wordt afgeschaft. Op de erelijst van de wetenschap staan onder meer de atoombom en ander wapentuig.
“Wie dit soort redeneringen doorvoert tot hun ultieme consequentie kan vrijwel ieder ongeluk in het verkeer, in de bouw en zelfs in en om het huis toeschrijven aan wetenschappelijke ontdekkingen zoals de verbrandingsmotor, de hijskraan en vaatwastabletten die zo veel op snoepgoed lijken dat er regelmatig peuters met vergiftigingsverschijnselen naar de eerste hulp moeten worden gebracht. Als de verbrandingsmotor en het vliegtuig nooit waren uitgevonden, zouden er geen vliegrampen zijn en zouden er in Nederland alleen al honderden verkeersdoden minder per jaar te betreuren zijn. Wetenschap heeft er ook voor gezorgd dat wij een periode van ongekende welvaart, gezondheid en voorspoed doormaken. Datzelfde geldt ook voor religie. Zo is de Bijbel een onuitputtelijke bron van wijsheid. “En op het terrein waartoe de religie behoort, het terrein van reflectie, levensbeschouwing en zingeving, kan religie toch wel enige successen laten zien. Voor miljoenen mensen is leed beter te verdragen, zijn feestelijke gebeurtenissen extra glansrijk en is het leven zinvoller dan wanneer zij zonder een religieus kader zouden leven.”

Religie is in de ogen van Wibier net als wetenschap, muziek en filosofie een uitvinding die een waardevolle toevoeging vormt op het menselijk bestaan. “Voor de meeste mensen is het zelfs een aspect van het leven dat onmisbaar is. In het seculiere Nederland zou je het bijna vergeten, maar vanuit mondiaal perspectief is het christendom sinds de komst van paus Franciscus misschien wel bloeiender dan ooit en vormen atheïsten slechts een minderheid.” Wie religie categorisch afwijst als achterhaald of slecht is net zo oppervlakkig, beperkt en misschien zelfs wel onverdraagzaam als diegenen die de wetenschap afdoen als de bron van alle kwaad.

Tot zover het heldere en duidelijke betoog van Wibier. Een fiks aantal lezer van de Volkskrant las kennelijk iets anders en was niet te beroerd om de wereld te verblijden met een reeks persoonlijke aanvallen en stromannen. Hieronder een kleine bloemlezing (waarbij ik de argumenten doorgaans niet heb weggehaald om de eenvoudige reden dat er geen argumenten in stonden.)
Bij de onderstaande fragmenten (of volledige reactie) kan steeds de volgende vraag gesteld worden: 'waarom is de argumentatie van Wibier onjuist?' Een inhoudelijk antwoord kan aan de onderstaande reacties dan steevast niet ontleend worden. Dat is precies de kern van de persoonlijke aanval.

* Leer toch eerlijke argumenten gebruiken, dan kom je niet zo bekrompen en naïef over. (Piet Puk)

* Hoogleraar Wibier, die in de vakantie de wetenschappelijke mores van gedegen betoogopbouw kennelijk laat varen, draagt daar met zijn havo 5-argumentaties niet aan bij. Gelukkig spreekt zijn pleidooi zichzelf tegen in ongebreidelde oppervlakkigheid. (K. Capel)

* Een docent privaatrecht weet iets van civiel recht, maar niets van filosofie of theologie, zoals dit tenenkrommende opinieartikel duidelijk maakt. (jasperse)

* het is maar wat je beperkt noemt. voorts leest men een aantal drogredenen op rij, me dunkt een hoogleraar onwaardig. maarja wat kan je verwachten van een katholieke "universiteit". Deze hoogleraar is een beperkt mens ;) (Kxxx)

* Een warrig, onzinnig em irrationeel dat niet veel mensen zal overtuigen. Wat wel opvalt is de felheid van de reacties. (poolse-landdag)

* Zelden zo'n onnozel stuk gelezen. Gemiste kans. Is die generaliserende titel zelf bedacht? (Oostende)

* waaróm in godsnaam dit stuk geplaatst? wie denkt deze meneer daar een plezier mee te doen? en, homeopathie mag niet, is niet wetenschappelijk, maar godsdienst wel?! onnozele flauwekul van deze hoogleraar. (R.G. Kramer)

* Dit is letterlijk ongelofelijk. Altruisme is iets dat wij te danken hebben aan biologische factoren, zoals uitsluiting van een groep door "verkeerd" gedrag. Hier hebben wij primaten en zoogdieren geen bijbel of welk "heilig" boek voor nodig. En dan misbruik van uitvindingen toeschrijven aan de wetenschap, echt belachelijk! (Robertmollers)

* Verschrikkelijk. Wat een warhoofd en ook nog ooit benoemd als hoogleraar. Dit soort betogen vormt absoluut geen reclame voor de Katholieke Universiteit Tilburg. Kunnen ze daar geen betere hoogleraren krijgen? (Maizenahenkie)

* Witbier is de weg kwijt. Moet ik nou gaan geloven in iets wat niet bestaat omdat beroemde componisten en schilders erdoor zijn geïnspireerd? Vervang het woord God dan eens door Kaboutertjes. Moet ik geloven dat kabouters echt bestaan omdat ik het boek van Rien Poortvliet zo mooi vind? Wat een domme redenatie. (Denap)

* Die hoogleraren van tegenwoordig is ook niet meer wat het geweest is. Wat een slecht verhaal, een deskundige privaatrecht schrijft over religie. Lachwekkend, een verhaal waar ik mijn studenten filosofie een dikke onvoldoende voor zou geven. (davido)

* Ik hoop voor Reinout dat hij dronken was toen hij dit stukje schreef. Wat een wartaal. (egidius63)

* Geloven in sprookjes getuigd nu eenmaal niet van een kritische geest die juist een wetenschapper kenmerkt. (goldfinger)

* Misschien moet deze beperkte en oppervlakkige meneer Wibier die niets anders is dan een jurist in dienst van inferieure universiteiten maar eens echt gaan nadenken! En zich vooral niet buiten zijn vakgebied! (Rene Caderius)

* Het is in Tilburg werkelijk vergeven van de professoren Clavan, onuitroeibaar volkje. (GB1951)

* Had dit stuk ook in de krant gestaan als de schrijver geen 'prof' voor zijn naam had staan? Het lijkt wel een betoog van een zwakbegaafde scholier. (De_Dominee)

* Ik vind dat de Heer Wibier zich aan het privaatrecht moeten houden. Ouderwets en zelf zeer, zeer oppervlakkig tov de atheisten. Schokkende arrogantie. (Lezenaar)

* Wat een dom geneuzel. Religie is per definitie pure ellende. Wij staan aan de vooravond van een fikse wereldoorlog tussen religies. En toch zijn er mensen die het nog NIET begrijpen. Om doodziek van te worden. Stelletje idioten. (Wouter Kruijtzer)

* "Religie is ... een uitvinding?" Mijn God..., is deze man wel volledig toerekeningsvatbaar? (lagedor)

* Alstublieft - religie en dit arrogante soort kritiek is op dit moment not-done. Echt niet. Er zijn al genoeg doden gevallen in naam van de liefhebbende heren god. (mismar)

meneer is ernstig in de war en zijn betoog zit vol drogredeneringen: een gevaar voor de geestelijke volksgezondheid. (dicknella)

* Wat een nonsens. Hoogleraar, volg nog eens wat lessen wetenschapsfilosofie. (wardtmar)

* Weinig kaas gegeten van argumentatieleer, deze hoogleraar. (Hovland)

* Borrelpraat over religie, van een hoogleraar privaatrecht. In de Volkskrant. Schiet mij maar lek. (Caseofdees)

* Ik had hier een heel betoog in gedachten, maar ik denk dat de geachte hoogleraar eens beter in de filosofie moet duiken. Ik stel voor eens te beginnen met de grondlegger van de moderne wetenschap; de schotse filosoof Hume. Die had ook een duidelijke mening over religie. (Bart Ouderaa)

* Reinout Wibier. Hoogleraar nog wel. En een vroom, godsvrezend man. Wat hij hier schrijft getuigt van zo'n enorme naiviteit dat ik z'n schrijven niet eens meer van een weerwoord wens te voorzien, want daarmee doe je zoiets nog teveel eer aan. Wat ik nog wel even kwijt wilde is dat het ronduit bedroevend is dat mensen met dit soort waanideeen het tot "hoogleraar" kunnen schoppen. Daar kan Wibier in feite ook niks aan doen. Maar het zegt des te meer over onze maatschappij als geheel, dat dit soort lui nog betaald worden uit de onderwijskas ook. DIEP treurig. (Starfish Prime)

* Serieus? Ik weet niet eens waar ik moet beginnen met het debunken van dit schrijven. Ik weet eigenlijk wel zeker dat de auteur het zelf ook niet gelooft. Tenzij het hem lukt in God te geloven. Dan is alles mogelijk. Al ben je tien keer hoogleraar. (djake)

* Dit stuk staat bol van de drogredenen. De meest duidelijke conclusie die te trekken valt uit het stuk is dat de heer Wibier zelf religieus is, en het blijkbaar niet erg vindt niet zorgvuldig te zijn in zijn verdediging daarvan. Wetenschap en religie pogen beide de realiteit die wij ervaren te verklaren. De kern van het verschil tussen de twee ligt erin dat wetenschap zich beperkt tot beschrijven, en de religie doorgaat tot vóórschrijven hoe men dient te leven. Dat de heer Wibier dit niet inziet stemt me droevig over de titel hoogleraar privaatrecht.
        
* Zelden zo'n verschrikkelijke wartaal gelezen als nu in het stuk van de heer Wibier. (jim van edam)


* Ik dacht, ik ga een interessante visie lezen, maar uiteindelijk blijkt het allemaal klinkklare onzin. Het is de heer Wibier die hier beperktheid en oppervlakkigheid toont. (red23)

Baudet, Kelder & Nexit

Onlangs lieten Baudet, Kelder en Wellens hun licht schijnen over domme eurofielen (NRC, 25 juni 2016). Alle elementen om het debat van meet af aan te laten ontsporen, zijn in hun betoog ruimschoots aanwezig.

De boodschap van het illustere drietal bevat drie ingrediënten: de voorstanders van de EU (geframed als ‘eurofielen’ en ‘deftige elite’) zijn dom of behoren tot het schurkengilde; de tegenstanders van de EU wordt het zwijgen opgelegd en de promotors van de EU verdraaien bewust de waarheid. Met dit driespan – domheid, censuur, manipulatie – sleuren ze de argeloze burgers regelrecht het moeras in. In de wagen zit Hitler keurig naast Juncker. (Volgens Baudet is de Hitler-metafoor heel verhelderend voor een goed debat.)
Wie tot het schurkengilde behoort, is niet echt duidelijk. De auteurs voeren vijf concrete namen op en daarmee is dan ook meteen de hele eurofielenkamp ontmaskerd. Met leden uit dat kamp een debat voeren is sowieso zinloos, want ze hebben “niet-rationele overwegingen”. Hoogleraren, journalisten en commentatoren in dat kamp “zijn gevallen voor ideologisch gemotiveerd wensdenken”. In plaats van naar de feiten te kijken, mopperen ze enkel machteloos op mensen die anders tegen de zaken aankijken. Feiten worden versmald tot een paar namen.
De deftige elite mag dan wel dom zijn, maar hun invloed reikt ver. Zo ver zelfs dat je in Nederland sommige dingen niet mag zeggen of ter discussie mag stellen, aldus Baudet en zijn mede-auteurs. Die boodschap (‘wij tegen de gevestigde orde’) komt uitgerekend van iemand die een enorm mediaforum tot zijn beschikking heeft. Nieuwsuur, Pauw, Late Night, Buitenhof, PowNed, Oog in Oog, Volkskrant, NRC, Elsevier, HP/de Tijd, PowNed: er zijn maar weinig plekken in de gevestigde orde waar Baudet niet te horen, te zien of te lezen is.
De elite liegt ook. Ze roept dat de Brexit kapitalen gaat kosten, maar het illustere drietal weet te melden dat de kosten van de Brexit voor Nederland onmogelijk te becijferen zijn. Het is wel merkwaardig dat Baudet een dag voor het verschijnen van het opiniestuk met een stalen gezicht in EenVandaag weet te melden dat een Brexit zal leiden tot meer economische groei. Zelfs Boris Johnson, de grote voorvechter van Brexit, was drie jaar geleden in de Financial Times niet zo stellig als dit drietal: “Het echte probleem (van een Brexit) is het politieke signaal dat het zendt, in het bijzonder het signaal dat het zendt naar buitenlandse investeerders. Daarom twijfel ik.”
Naast het persoonlijk afbranden van tegenstanders heeft het drietal nog meer op het menu staan, zoals het cultiveren van (EU-)mythes. Zo wordt het onvermijdelijke bananenverhaal in het Nexit-stuk maar weer eens opgevoerd als een uitwas van de EU-commissie. Wat je verder van bananenmaten en -krommingen ook vindt, die specificaties zijn op verzoek van de Raad van ministers en de agrarische industrie ingevoerd. Inmiddels zijn er honderden van dit soort mythes in omloop, waaronder het opgeblazen stofzuigerverhaal, dat overigens ook in het Nexit-artikel figureert.

In het kielzog van deze mythes wordt de argumentatie van de eurofielen volstrekt belachelijk gemaakt: ze achten idiote richtlijnen voor bananen en stofzuigers noodzakelijk en ze denken dat de EU is nodig om te voorkomen dat Duitsland opnieuw Polen binnenvalt. Baudets gesprekspartner is een domme stroman, want geen enkele eurofiel verkondigt deze standpunten.