Scheffer en de cirkelredenering

In zijn bijdrage in het NRC (23 mei 2003) gaat Paul Scheffer in op de problematiek van het cultuurrelativisme. “Wat uiteindelijk niet helpt, is het cultuurrelativisme dat zich heeft gevormd als reactie op de koloniale misstanden en vooral op de morele superioriteit waarmee deze gerechtvaardigd werden.” Scheffer wijst dit relativisme af: “Als iedereen de gevangenen zou zijn van zijn eigen cultuur, uit naam waarvan zou men nog iets kunnen of willen veroordelen? Weduweverbranding, eerwraak, kannibalisme, slavernij, uithuwelijking: het zijn allemaal cultuurgebonden uitingen waarvan men toch onmiddellijk ziet dat ze geen algemene geldigheid hebben, of zouden moeten hebben.”
Analyse. Waarop berust de afwijzing van het relativisme door Scheffer? Het gaat om een aantal cultuurgebonden uitingen waarvan iedereen ziet dat ze geen algemene geldigheid zouden moeten hebben. Maar dat is nu juist het uitgangspunt van het relativisme dat Scheffer afwijst, namelijk dat er géén criteria zijn op grond waarvan men de ene cultuur als normatief beter kan beschouwen in vergelijking met een andere cultuur.

Paul Scheffer © 2007 R.G.M. Ritzen
Kortom, we moeten het cultuurrelativisme afwijzen omdat we het cultuurrelativisme moeten afwijzen. Dit is een cirkelredenering (ook wel 'petitio principii' of 'begging the question'). (Zie ook Scheffer en het argumentum ad consequentiam.)

© 2007 R.G.M. Ritzen