Scheffer en het argumentum ad consequentiam

Hoogleraar Paul Scheffer wijst het cultuurrelativisme af: “Als iedereen de gevangenen zou zijn van zijn eigen cultuur, uit naam waarvan zou men nog iets kunnen of willen veroordelen? Weduweverbranding, eerwraak, kannibalisme, slavernij, uithuwelijking: het zijn allemaal cultuurgebonden uitingen waarvan men toch onmiddellijk ziet dat ze geen algemene geldigheid hebben, of zouden moeten hebben.”
Analyse. Hier is sprake van een argumentum ad consequentiam: de gevolgen van een uitspraak zijn onverteerbaar, dus het standpunt is onjuist. Concreter: als we het cultuurrelativisme omarmen, dan kunnen we bepaalde praktijken (slavernij) niet meer veroordelen.
Dat mag dan buitengewoon vervelend zijn, maar op zich geen reden om het idee af te wijzen. De enige – legitieme – overweging om een idee af te wijzen, is het feit dat er goede redenen zijn om dat idee af te wijzen. Maar niet dat de gevolgen onverteerbaar zijn. (Zie ook Scheffer en de cirkelredenering.)

© 2007 R.G.M. Ritzen