Buelens en de categoriefout

Geert Buelens, hoogleraar Letterkunde (UU), meent dat Nieuw Flinks Nederland niet verder helpt (VK, 6.3.08). Hij reageerde in zijn stuk op een uitspraak van Wouter Bos in Het Vervolg (1.3.08), waarin de laatste zei: “Mijn stelling is: ophouden met dat gezeur over de toon van het debat! Geen emancipatie zonder confrontatie. De emancipatie van de arbeider, de vrouw en de homoseksueel is alleen gelukt door strijd, door de confrontatie.” Bos beweerde in dat interview verder dat zijn analyse klassiek marxistisch is: these-antithese-synthese.
Buelens meent dat Bos alleen “maar naar synthese kan streven: een verhaal van rechten en plichten, het systematisch opnemen voor de slachtoffers, streng afstand nemen van verdrukkers in binnen- en buitenland en het ondersteunen van verenigingen en organisaties die strijden voor meer gelijkheid en vrijheid.”
Analyse. Buelens maakt een categoriefout. In de marxistische analyse is er geen sprake van dat een individu zich sterk zou kunnen maken voor de synthese. Het betreft een maatschappelijke ontwikkeling die als het ware mechanisch plaatsvindt en die zich niet politiek laten sturen door politici als Bos. Het is een empirische beschrijving van de wijze waarop de maatschappij zich ontwikkeld. Althans in de ogen van marxisten. Als Buelens Bos oproept dat deze moet streven naar synthese, plaats hij Bos’ analyse in de catogerie van ‘niet-mechanische’ maatschappijvisies. Kortom, een ander type maatschappijvisie. (Terzijde: historisch gezien zou Bos dan eerder de lijn van het revisionisme van de Praagse filosoof Karl Kautsky volgen.)

© 2008 R.G.M. Ritzen