Bosman en het hellend vlak

Bussemaker, staatssecretaris van volksgezondheid, wil het ouders toestaan om embryo's die worden teruggeplaatst in de baarmoeder, te laten controleren op bepaalde, ernstige ziektes als taaislijmziekte en chromosomale afwijkingen. Volgens theoloog Frank Bosman (UvT) wordt hierdoor de solidariteit in de samenleving ondergraven. En als men eenmaal begint met het selecteren van embryo's, dan is er geen weg meer terug (Trouw, 29.5.08).
Bussemaker zegt wel dat het om een beperkte lijst genetisch bepaalde ziekten, die in aanmerking komen voor preselectie van embryo's, “maar het grote probleem met dit soort lijsten is dat er geen weg terug meer is”, aldus Bosman. “Als eenmaal preselectie van embryo's op deze ziekten is toegestaan, zullen er maatschappelijke en medische lobbygroepen ontstaan die zich zullen inzetten om ook hun 'ziekte' op de lijst voor preselectie te krijgen. Waar eindigt het? Het uiteindelijke criterium van de staatssecretaris, 'ernstige erfelijke ziekten', is een zeer vloeiende waarde, potentieel zonder einde. Wie de uitzondering toestaat, zet de deur open voor algemene aanvaarding.”
Bosman vraagt zich wie de lijst van ziekten samenstelt waarop preselectie mag worden verricht? “De politiek op basis van electoraal gewin? De medische sector? De zorgverzekeraars op basis van risico- en kosten-baten-analyses? Elke lijst is willekeurig gekozen met levensgroot gevaar voor misbruik. Als je op ernstige erfelijke ziekten mag selecteren, mag je dan ook op gezondheid in het algemeen selecteren? Of op basis van intelligentie? Of uiterlijke kenmerken?” Vanwege het toestaan te selecteren op geslachtsgebonden aandoeningen, stelt Bosman, is het uitkiezen van een meisje of een jongetje - via een omweg - feitelijke wettelijk toegestaan. Uiteindelijk mogen wij dan voor God spelen: jij wel, jij niet?
Analyse. Bosman maakt zich schuldig aan een hellend vlak. Het begint met ‘ernstige erfelijke ziekten’, maar het eindigt bij het kunnen uitzoeken van het geslacht van kinderen. Het probleem met deze argumentatie is dat men het beginpunt redelijk willekeurig kan kiezen en vervolgens via een causaal lijntje bijna letterlijk overal kan uitkomen. Strikt argumentatief kan men zelfs starten met medicijnen en vervolgens kan via men dat lijntje uitkomen op de subjectieve voorkeur van ouders voor een jongetje (of meisje).

© 2008 R.G.M. Ritzen