Mahbubani en de jij-bak

Vrijheid kan allerlei vormen aannemen.”, meent prof. Kishore Mahbubani (NRC, 18.4.08). Hij is een vooraanstaande Aziatische intellectueel, die filosofie in Singapore en in Canada studeerde. Hij werd diplomaat en was in dat kader ambassadeur bij de Verenigde Naties.
Hij verdedigt de stelling dat Azië de laatste 3000 jaar de dominante cultuur is. “Het eerste millennium was al Aziatisch, het tweede was Aziatisch en het derde zal dat ook zijn. De afgelopen 200 jaar waren uitzonderlijk.” (Exit Floris Cohen dus.)
Het westerse pleidooi voor democratie en mensenrechten blijkt een misverstand te zijn. “Dat politiek onvrije Chinezen toch gelukkig kunnen zijn, en wel degelijk bepaalde vrijheden hebben, past niet in het westerse zwart-witdenken. Zelfs binnen de communistische partij zijn relatief open debatten over hoe China aan het veranderen is. Het Westen leest ons altijd de les. Maar het baken van democratie in de wereld, Amerika, heeft martelen weer ingevoerd!”
Analyse. De laatste zin is een loepzuivere jij-bak. De pot verwijt de ketel dat hij zwart ziet: het Westen leest Azië de les op het gebied van mensenrechten, maar de V.S., het baken van de democratie, heeft het martelen (weer) ingevoerd.
Er is meer af te dingen op Mahbubani's betoog. Zijn voorbeeld heeft betrekking op mensenrechten, maar in het voorbeeld beschrijft hij de V.S. aan als baken van democratie. Mensenrechten en democratie zijn echter twee aspecten van een overkoepelend begrip, namelijk de democratische rechtsstaat. Maar ook al maak je geen fundamenteel onderscheid tussen mensenrechten en democratie (en dat is zijn goed recht), dan nog blijft het argument vreemd. Hoe kan hij stellen dat de V.S. het baken van democratie is, als dit land juist volgens hem op dit punt forse steken laat vallen? De conclusie die uit zijn redenering volgt, is dat de V.S. dus niet het baken van democratie is, omdat in dat land het martelen is ingevoerd.
De rest van de misvattingen schrijft Mahbubani bij op het conto van westers 'zwart-witdenken'. Die kwalificatie is een directe persoonlijke aanval.