Wilders en nog meer verantwoordelijkheid

Procee, hoogleraar wijsbegeerte (Universiteit van Twente) wijst in Trouw (8.3.08) op het punt dat het niet zo eenvoudig is om de verantwoordelijkheid van de gevolgen van Wilders’ film bij Wilders te leggen. „Want hoe ver gaat die verantwoordelijkheid dan? Ik ben als kind eens gaan wandelen met mijn oom, die toen een blindedarmontsteking kreeg. Daar voelde ik me toen schuldig aan. Want ik zag een causaal verband tussen onze wandeling en de blindedarmontsteking. Dat ging natuurlijk veel te ver. Er zit een grens aan de causale verantwoordelijkheid.” Dat is niet de enige reden voor zijn scepsis. “Ik heb er ook om een andere reden moeite mee om de verantwoordelijkheid van eventuele gevolgen bij Wilders te leggen. Want in feite zeg je dan dat diegenen die bijvoorbeeld ambassades in brand gaan steken een soort ledenpoppen zonder eigen verantwoordelijkheid zijn, mensen die moreel en intellectueel tekort schieten. Dan dienen we alsnog Wilders’ doel. Want dat is precies hoe hij erover denkt.”
Analyse. Het diepzinnige filosofische inzicht dat uit de eerste reden spreekt - de wandelende blindedarmontsteking – laat ik hier onbesproken. Dat is voer voor echte filosofen en niet voor een amateurblogger.
De tweede reden gaat wellicht minder diep, maar is in het kader van deze webstek interessanter. Procee wijst op de gevolgen van het standpunt dat Wilders (mede)verantwoordelijk is voor de gevolgen van het vertonen van zijn film. Procee heeft moeite met dit standpunt. Want, zo meent hij, dan dien je Wilders’ doel. De gevolgen van een standpunt zijn onwenselijk, dus het standpunt is onwenselijk. Dit is een klassiek voorbeeld van een argumentum ad consequentiam.

© 2008 R.G.M. Ritzen