Amsterdam en de causaliteitsdrogreden


Amsterdam gaat wat doen aan de rondzwevende fijnstof. De maatregelen die het meest in het oog springen, zijn het verhogen van de parkeertarieven en het weren van oude auto's.
Het gaat daarbij om auto's die niet aan de sinds 1992 geldende euronormen voldoen. De gemeente Amsterdam stelt in het rapport Voorrang dat wetenschappers schatten dat door fijnstof landelijk jaarlijks achttienduizend mensen gemiddeld tien jaar eerder doodgaan'.
Daar staat echter het volgende tegenover. Uit ziekenhuisstatistieken blijkt dat op stoffige dagen in Nederland jaarlijks een paar duizend mensen meer overlijden dan op schone dagen. Het gaat om een levensduurverkorting van enkele dagen tot enkele maanden. Bovendien gaan die mensen gaan dus niet sec dood aan fijnstof, stelt Flemming Cassee, specialist bij het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) in Bilthoven. 'Ze waren al ziek, en dan komt de luchtverontreiniging erbij.' (VK, 21.6.08)
Het ingenieursbureau Goudappel Coffeng schreef een rapport voor het ministerie van VROM over de effecten van milieuzones, en komt daarin tot andere conclusies dan de gemeente Amsterdam: de absolute reductie bedraagt volgens hen 0,0 microgram per kubieke meter. Het kabinet concludeerde dan ook dat de effecten van milieuzones 'vrijwel verwaarloosbaar' zijn.
Een ander rapport komt van onderzoeksinstituut TNO: 'Om de emissie van een bepaald wagenpark te berekenen, maakt TNO normaliter gebruik van gedetailleerde informatie over afstanden die de verschillende auto's uit het bestudeerde wagenpark afleggen. De gemeente Amsterdam neemt aan dat alle auto's evenveel kilometers afleggen en gaat er daardoor van uit dat de verdeling van de gereden kilometers niet bouwjaarafhankelijk is. (...) Gevolg: de uitstoot van fijnstof en stikstofdioxide bij oude auto's wordt overschat, die van nieuwe auto's wordt onderschat. (Daardoor) zal de totale reductie worden overschat.'
Maar de Amsterdamse gemeente houdt voet bij stuk. De woordvoerder zegt dat het gemeentebestuur bij zijn eigen berekeningen blijft. 'In tegenstelling tot het onderzoek van het kabinet wijzen de Amsterdamse gegevens juist op een hoge effectiviteit van de milieuzone op de luchtkwaliteit in de stad', meldt ze. 'Amsterdam blijft bij het plan.'
Analyse. Het verschil in effect hangt samen met het aandeel oude auto's in het totale verkeersaanbod. Volgens de Amsterdamse berekening is dat aandeel 20 procent, maar volgens ingenieursbureau Goudappel Coffeng en het kabinet is dat slechts 4 procent. 'Dat percentage (van 4 procent) is niet in overeenstemming met de Amsterdamse werkelijkheid', zegt de woordvoerder van de gemeente.
Het punt is dat Goudappel Coffeng niet uitgaat van absolute auto-aantallen, maar van autokilometers. Oude auto’s rijden veel minder kilometers dan nieuwe.
Feitelijk maken de gemeente Amsterdam en zijn woordvoerder zich schuldig aan een causaliteitsdrogreden: er zijn oude auto’s in Amsterdam en die stoten fijnstof uit. Goudappel Coffeng en TNO gaan uit van het feit dat alleen rijdende oude auto’s in Amsterdam fijnstof uitstoten.

© 2008 R.G.M. Ritzen