Budak en de vertekening van een standpunt

De Hogeschool INHolland ontsloeg afgelopen maand de Turks-Nederlandse imam Bahaeddin Budak. Een Turks meisje was verkracht door haar neef, maar ze wilde het niet aan haar familie vertellen uit angst voor represailles. Ze wilde van deze imam een islamitisch oordeel over deze situatie. Dat advies was de aanleiding voor zijn ontslag.
Hieronder eerst zijn oorspronkelijke tekst (die inmiddels niet meer op de site van de NIO staat). Daaronder de weergave van die versies in drie kranten en een weekblad.

Op de site van de NIO (inmiddels verwijderd):
Ik ben een Turks meisje van 17 jaar. Ik heb een groot probleem en weet niet wat ik ermee aan moet. Ik ben onlangs verkracht door mijn neef. Ik kan hier met niemand over praten en al helemaal niet met mijn familie. Zij zullen mij verstoten. Wat is het islamitische oordeel hierover?
Beste zuster,
Dat wat je is overkomen is een zeer treurige zaak. Ik begrijp dat je dit probleem niet zo maar aan je familie kunt vertellen. Ik weet niet wat jouw relatie is met je neef en hoe het zo ver is gekomen dat hij het lef heeft gekregen om je te verkrachten. Ik zal proberen je vraag vanuit verschillende invalshoeken te beantwoorden.
Allah swt zegt in de Qur’an: “en benadert ontucht niet. Dit is iets gruwelijks en een slechte manier van doen.” Surat al-isra 32.
De profeet Muhammed (vrede zij met hem) zegt: iedereen die in Allah en de laatste dag gelooft mag niet alleen met een vrouw zijn zonder mahram, want anders zal de Satan de derde persoon zijn.”
Uit de bovenstaande citaten wil ik zeggen dat we als mens worden gevraagd om ons zelf te beschermen tegen seksueel misbruik, verkrachting en ontucht. Voorzichtigheid geldt niet alleen tegen onbekenden maar ook tegen bekenden, want de mens of hij nou een bekende of geen bekende is heeft zijn slechte en goede eigenschappen. Als de slechte eigenschappen van een persoon veel sterker zijn ontwikkeld dan maakt het niet uit wie hij of zij tegenover zich heeft. Je doet je zelf goed om niet in een gesloten ruimte te verblijven met een man waar een derde niet makkelijk binnen kan komen.
In de islam is het duidelijk dat seks voor de nikah niet is toegestaan. Dit is een grote zonde. Als de persoon dit ook nog in de vorm van verkrachting begaat is het bij Allah swt alleen maar een grotere zonde. Zolang jij hem niet vergeeft zal Allah swt hem in het hiernamaals hiervoor straffen.
Je kunt het volgende doen;
a) Gezien we in een land leven dat verkrachting strafbaar stelt kun je naar de rechter gaan en hem aanklagen.
b) Als je bang bent dat jouw familie je gaat verstoten voor iets waaraan jij geen schuld hebt is het wellicht beter om dit niet aan je familie te vertellen. Wel moet je opletten dat je neef hiervan verder geen misbruik maakt. Op het moment dat hij dit wel wil doen raad ik je toch aan om je probleem aan iemand te vertellen zodat je neef hiervoor vreest. Laat je zeker niet misbruiken en wees niet bang om dit probleem toch met iemand te bespreken die je vertrouwt.
c) Je kunt hem vergeven en afspreken dat dit nooit meer gebeurd. Dit is natuurlijk het moeilijkste wat je kunt doen.
Moge Allah swt je sterkte en wijsheid geven.

In De Pers (10.6.08):
De Hogeschool Inholland ontsloeg vorige week de Turks-Nederlandse imam Bahaeddin Budak, die daar islamdocent was. Budak had in zijn rubriek op de website van de Nederlandse Islamitische Omroep een vraag behandeld van een 17-jarig meisje van Turkse afkomst. Zij was verkracht door haar neef. Budak begon zijn antwoord met de opmerking dat een vrouw niet alleen in een kamer mag verblijven met een man omdat dit risico’s geeft. Hij gaf haar drie opties: óf aangifte doen, óf iemand buiten de familie inlichten, óf haar neef vergeven en zwijgen.
Dat is niet volgens de Nederlandse rechtsorde en past niet in ‘de Nederlandse cultuur’, oordeelde directeur Geert Dales van de Hogeschool. Verkrachting is een zwaar misdrijf en daarom had Budak erop moeten aandringen sowieso aangifte te doen. (…)
‘Heel ouderwets om de vrouw de schuld te geven van verkrachting,’ zegt Clementine van Eck. Zij is eerwraakdeskundige, vooral bekend met de Turkse gemeenschap. ‘Dit is typerend voor het oosten van Turkije. Daar wordt in dit soort zaken altijd de vrouw vermoord. De man krijgt nooit de schuld.’
Van Eck erkent wel het risico van een aangifte. ‘In de rechtszaal is het vaak het ene woord tegen het andere, met als gevolg hooguit een taakstraf. Intussen is de eer van het meisje door alle publiciteit besmeurd en kan ze een huwelijk wel vergeten. Of loopt ze zelfs het risico om vermoord te worden.’

Trouw (11.6.08):
Theoloog Bahauddin Budak zit sinds begin vorige week „met wederzijds goedvinden thuis”. Aanleiding voor het ontslag is het advies van de Turks-Nederlandse imam Budak aan een verkrachte vrouw op de website van de Nederlandse Islamitische Omroep (NIO). Budak gaf, volgens Hogeschool InHolland, in zijn antwoord aan de door haar neef verkrachte jonge vrouw, het slachtoffer grotendeels de schuld.
De hogeschool distantieerde zich van de ’ontoelaatbare’ uitlatingen.
„We zijn bezig met de ontbindingsprocedure”, zegt Cor de Raadt, directeur van InHolland in Amsterdam. „Er zijn nog openingen. Maar dan moet hij beginnen met afstand te nemen van zijn uitspraken.”
De imam lijkt dat niet van plan. Hij staat nog steeds achter zijn bekritiseerde advies aan het meisje en weigert daar ook maar iets van in te trekken. „Ik heb het meisje niet beschuldigd. Ik zeg heel duidelijk dat ze niet nog een keer gestraft moet worden voor iets waaraan zij onschuldig is. Maar ik begrijp dat haar leven in gevaar zou komen als ze de problemen zou openbaren. Werd er niet een paar maanden geleden iemand doodgeschoten onder het mom van eerwraak?”
Zijn advies kwam er kort gezegd op neer dat het verkrachte meisje via een vertrouwenspersoon het onderwerp thuis heel voorzichtig ter sprake zou kunnen brengen. Om zo de dreiging van eergerelateerd geweld door de schaamte, verstoting door familie of uithuwen weg te nemen. Die omslachtige, voorzichtige weg zou dan uiteindelijk misschien toch kunnen leiden tot aangifte bij de politie.
Verkrachting is een zwaar misdrijf en daarom had Budak erop moeten aandringen sowieso aangifte te doen, oordeelde de directie van InHolland. Zijn advies is niet volgens de Nederlandse rechtsorde en past niet in de Nederlandse cultuur, werd gezegd. “Wij zijn ons in hoge mate bewust van de gevoeligheid van de onderwerpen die imams moeten aansnijden. Dat ze soms moeten balanceren”, zegt De Raadt. “Maar wij vinden dat de heer Budak de professionaliteit van onze organisatie ter discussie stelt. Dat doet hij dan misschien als privépersoon, maar daar willen wij niets te maken mee hebben.”
De Raadt erkent dat hij wist dat Budak voor de site schreef. “Maar we wisten niet dat het zó ging. Wij waren het niet eens met de aard van zijn boodschap, en al helemaal niet met de manier waarop. Zulke delicate onderwerpen hoor je niet op een website, te behandelen.”
(…)
Passage uit advies van Budak op de website van NIO. Voor InHolland een van de redenen voor ontslag: “De profeet Muhammed (vrede zij met hem) zegt: ’iedereen die in Allah en de laatste dag gelooft mag niet alleen met een vrouw zijn zonder mahram (eerstelijns familie, red.), want anders zal de Satan de derde persoon zijn’.”
“Met bovenstaand citaat wil ik zeggen dat we als mens worden gevraagd om ons zelf te beschermen tegen seksueel misbruik, verkrachting en ontucht. Voorzichtigheid geldt niet alleen tegen onbekenden maar ook tegen bekenden, want de mens of hij nou een bekende of geen bekende is, heeft zijn slechte en goede eigenschappen. Als de slechte eigenschappen van een persoon veel sterker zijn ontwikkeld dan maakt het niet uit wie hij of zij tegenover zich heeft. Je doet je zelf goed om niet in een gesloten ruimte te verblijven met een man waar een derde niet makkelijk binnen kan komen.”
“In de islam is het duidelijk dat seks voor de nikah (huwelijk, red.) niet is toegestaan. Dit is een grote zonde. Als de persoon dit ook nog in de vorm van verkrachting begaat is het bij Allah swt (de meest Verhevene de Almachtige, red.) alleen maar een grotere zonde.”

Elsevier (29.5.08):
Hogeschool InHolland heeft geen plek meer voor de radicale imam Bahauddin Budak. Deze werknemer van de lerarenopleiding islamgodsdienst is in opspraak geraakt nadat hij de verkrachting van een vrouw 'grotendeels haar eigen schuld' zou hebben genoemd.
Dat heeft directeur Geert Dales van InHolland bekendgemaakt. Als de imam zijn opvattingen handhaaft, zal hij zijn werk aan de lerarenopleiding niet kunnen voortzetten, aldus Dales.
Op de website van de Nederlandse Islamitische Omroep (NIO) gaf hij antwoord aan een vrouw die door haar neef was verkracht en aan de imam vroeg wat ze met de situatie aanmoest.
Budak gaf een antwoord waarvan velen vonden dat hij de schuld grotendeels bij de vrouw legde. Zo stelt hij dat het verkrachte meisje haar neef kan vergeven en kan afspreken dat het nooit meer gebeurt.
De imam is verbonden aan de lerarenopleiding islamgodsdienst, een tweedegraads lerarenopleiding in Amsterdam.

Het Parool (29.5.08):
Voor imam Bahauddin Budak is geen plaats meer aan de Hogeschool InHolland. Als hij zijn opvattingen handhaaft, zal hij zijn werk aan de lerarenopleiding niet kunnen voortzetten.Dat heeft directeur Geert Dales van de hogeschool donderdag gezegd. Aanleiding zijn de uitspraken van de islamitische geestelijk leider over partnerkeuze en verkrachting op de website van de Nederlandse Islamitische Omroep (NIO).Budak is verbonden aan de lerarenopleiding islamgodsdienst, een tweedegraadsopleiding in Amsterdam. Op de website van de NIO gaf hij antwoord aan een vrouw die door haar neef was verkracht en aan de imam vroeg wat ze met de situatie aanmoest. Budak gaf een antwoord waarvan velen vonden dat hij de schuld grotendeels bij de vrouw legde.De hogeschool distantieert zich van de ''ontoelaatbare'' uitlatingen van Budak en zal met de imam ''een indringend gesprek'' voeren. Dat gesprek zal waarschijnlijk nog deze week worden gevoerd, aldus Dales. (…)

Analyse. Budak schreef: “…je bang bent dat jouw familie je gaat verstoten voor iets waaraan jij geen schuld hebt …” Die passage stond niet in De Pers. Evenmin werd de vraag van het meisje vermeld. Alleen een gedeelte van het antwoord op die vraag werd weergegeven. Eerwraakdeskundige Van Eck schreef op basis van deze gegevens dat het “heel ouderwets is om de vrouw de schuld te geven van verkrachting.” Daarmee werd de toon gezet.
Volgens Elsevier vroeg het meisje aan imam wat ze met de situatie aanmoest. Dat is onjuist: ze vroeg een islamitisch oordeel. Verder wist Elsevier te melden dat velen vonden dat Budak zei dat de verkrachting grotendeels de schuld van het meisje was. Dat Budak letterlijk schreef dat het meisje geen schuld trof, vermeldt Elsevier niet.
In Het Parool stond dat het verkrachte meisje aan de imam vroeg wat ze met de situatie aanmoest. Zoals gezegd, is dat een onjuiste weergave. Zij wilde een islamitisch oordeel. “Budak gaf een antwoord waarvan velen vonden dat hij de schuld grotendeels bij de vrouw legde”, maar Het Parool zweeg over het feit dat Budak schreef dat het meisje geen schuld trof.
De berichtgeving in Trouw is vollediger. Maar in de weergave van de letterlijke tekst, laat ook Trouw het ontlastende gedeelte weg.
Als we de balans opmaken, dan geeft Trouw nog het meest volledige beeld. Zowel Het Parool, Elseviers als De Pers vertekenen het standpunt van Budak door niet aan te geven dat hij in zijn tekst ook letterlijk zei dat het meisje onschuldig was.
Ook de passage waarin Budak waarschuwt dat je als meisje beter niet alleen met een man in een ruimte kunt zijn, wordt steevast uitgelegd als het toewijzen van schuld. Die passage kan ook uitgelegd worden als een waarschuwing, waarbij zelfs impliciet voorondersteld worden dat ook islamitische mannen – ondanks hun geloof – verkrachten. (Daarmee doorbreekt Budak zelfs een taboe, maar dit valt buiten het kader van deze site.)

© 2008 R.G.M. Ritzen