Heertjes drogredenen

Prof. Heertje laat in een van zijn columns zijn licht schijnen op de plannen van het kabinet om studenten die HBO-Rechten gestudeerd hebben na een universitair schakeljaar en een universitaire master toegang te geven tot de togaberoepen. Een slechte zaak, meent Heertje. “Krijgen we straks advocaten en rechters die volslagen leken zijn op juridisch gebied?”, vraagt Heertje zich af (RTLZ, 20.8.08).
Analyse. Aangezien er zoveel (argumentatie)fouten in zijn column staan, zal ik de fouten per passages analyseren. Anders wordt het geheel te onoverzichtelijk. De originele passage staat steeds in cursief.

“Het Kabinet dreigt de weeffout te herhalen, die Jo Ritzen als Minister van Onderwijs maakte, toen hij de universitaire lerarenopleiding verving door een lerarenopleiding bij het HBO.”
De universitaire lerarenopleiding bestaat nog steeds en is nooit vervangen. Waar Heertje deze wijsheid vandaan haalt, is mij een raadsel. Overigens is het niet ‘HBO’, maar ‘hbo’.

“Nu is het plan opgevat de juridische opleiding te ontdoen van het academische karakter. We gaan straks rechters, officieren van justitie, advocaten, presidenten van het Hof en leden van de Hoge Raad krijgen, die via HAVO en HBO zijn opgeleid.”
De inhoudelijke eisen om rechter of officier van justitie te worden, zijn feitelijk helemaal niet veranderd. Om rechter of officier van justitie te worden, moet een student (nog steeds) een éénjarige master aan een universitaire juridische faculteit gevolgd hebben en daarna, mits hij door de selectie komt, de raio-opleiding (rechterlijk ambtenaar in opleiding, die 6 jaar duurt) succesvol afronden.
Wie naar de universitaire master wil, moet eerst drie jaar universiteit of – en dat is het enige nieuwe - vier jaar HBO-Rechten en minimaal een jaar universiteit gevolgd hebben. Een student die een juridische universitaire master haalt, heeft daarmee bewezen een academisch denkniveau te hebben, ongeacht het voortraject.
Anders dan Heertje stelt, kan een hbo’er - enkel met een hbo - nooit en te nimmer rechter worden. Zelfs een HBO-Rechtenstudent moet uiteindelijk gewoon een universitaire mastergraad halen.
En ook hier weer: het is niet ‘HAVO’, maar havo.

“Het plan komt erop neer dat met één klap het hele niveau van de rechterlijke macht drastisch omlaag wordt gebracht. De gevolgen zijn nu al te voorzien. Het aantal ongefundeerde vonnissen neemt dramatisch toe. Daardoor wordt het aantal beroepszaken groter. In de strafrechtelijke sfeer worden aanzienlijk meer fouten gemaakt, waardoor mensen ten onrechte niet worden vervolgd en anderzijds onschuldigen achter de tralies verdwijnen.”
Dit is andermaal volstrekt onjuist. Het Kabinet heeft het voornemen om HBO-Rechtenstudenten toe te laten tot een master met een civiel effect. Dit voornemen is dus nog geen wet. Hoe dit voornemen nu al leidt tot de dramatische gevolgen die Heertje schetst, is mij een volstrekt raadsel. De allereerste HBO-Rechtenstudent die is afgestudeerd, kan pas in 2014 rechter of officier van justitie worden. Hoe hij met terugwerkende kracht verantwoordelijk is voor de juridische blunders van 2008 en eerder, mag Heertje mij uitleggen. (HBO-Rechten bestaat als opleiding nog meer net.)
Ik neem aan dat Heertje de situatie uit het verleden bedoelde, toen studenten na hun heao of mer doorstroomden naar de universiteit (rechten) en vervolgens naar de raio. In het nieuwe voorstel is de route geblokkeerd. Op HBO-Rechtenstudenten na, kan in de toekomst géén enkele hbo’er meer via een verkort traject naar de raio-opleiding (of de advocatuur in). M.a.w., ook hier is de situatie omgekeerd aan hetgeen Heertje de lezer voorspiegelt. De mogelijkheden via het hbo worden dus juist ingeperkt.
Bovendien is hier sprake van een pathetische drogreden. Heertje brengt de plannen in verband met de huidige kritiek op enkele juridische missers van rechters en het OM. Heertje gebruikt die commotie om het plan in diskrediet te brengen.
Het is een ‘hit-and-run’-strategie die Heertje vaker toepast: snel een beschuldiging plaatsen en vervolgens snel verder gaan zonder er ooit op terug te komen en een en ander te onderbouwen.

“De kwaliteit van de huidige universitaire opleidingen gaat al jaren achteruit. Deze achteruitgang maakt deel uit van de totale verloedering, die vanaf de basisvorming in het onderwijs heeft toegeslagen.”
In 1981, dus ver voor de invoering van de basisvorming, riep Heertje in De Volkskrant ook al dat negentig procent van het wetenschappelijke personeel onbekwaam is. Hoe geloofwaardig is zo’n opmerking dan nog?

“En wat te denken van de advocaten die wij straks voorgeschoteld krijgen? In feite, volslagen leken op juridisch gebied gaan de vastgoedfraudeurs verdedigen.”
Let op het voorbeeld: volslagen leken die fraudeurs verdedigen. Alsof er ook maar enig verband bestaat met fraude.

“Komt het Kabinet over een jaar met het voorstel de medische opleiding ook maar te ontdoen van het academische karakter? En waarom schaffen wij het VWO dan niet af om maar te zwijgen over de gymnasia?”
Hier maakt Heertje zich schuldig aan de drogreden van het hellend vlak: nu juristen, straks gaat de medische opleiding eraan… Daar heeft niemand het over en dat is ook helemaal niet aan de orde.
Het is 'vwo'.

“Het Kabinet grossiert in verdwaasd beleid. Eerst de gratis schoolboeken en nu juristen, die geen juridische teksten kunnen lezen en straks artsen, die denken dat zij vee voor zich hebben." Kan prof. Heertje het dan toch nog één keer uitleggen? Iemand die dus vier jaar HBO-Rechten heeft gedaan, één jaar op de universiteit bachelorvakken moet volgen, een universitaire master moet afronden en vervolgens – indien hij door de selectie komt – de raio-opleiding van zes jaar heeft gevolgd, is na die twaalf jaar een volslagen leek op juridisch terrein.

“Waar blijven de protesten?”
Nou, vooruit dan. Ik protesteer tegen Heertjes opeenhoping van notoire onzin.

© 2008 R.G.M. Ritzen