Swaab, Crombag & Van Heerden en de persoonlijke aanval

© 2008 R.G.M. Ritzen. Portaal van de kerk in Bolzano, waar een wonder - met pauselijk keurmerk - plaatsvond.

Een aantal intellectuelen heeft hele duidelijke ideeën over gelovigen. Een kleine bloemlezing, ontleend aan Seuntjes:

Prof. dr. Dick Swaab: “Ik ben daar (geloof zal op den duur verdwijnen, RR.) tamelijk optimistisch over: religie verliest steeds meer zijn [sic] evolutionaire voordeel.” (…) “[...] ik merkte al snel dat er eigenlijk niet over te praten viel. Met echte gelovigen is het moeilijk discussiëren. Ze lijken totaal niet ontvankelijk voor redelijke argumenten.”

Prof. dr. Hans Crombag: “Maar vergis je niet: ik zie dat geloof en bijgeloof ook bij heel verstandige mensen. Hoe is het mogelijk, denk ik dan.” (…) “Van alle grondrechten vind ik die van vrijheid van godsdienst de meest discutabele. Ik bedoel: we moeten op praktische gronden accepteren dat er heel rare en ook heel vervelende mensen rondlopen, maar om dit dan ook maar tot grondrecht te bombarderen, dat begrijp ik niet goed.”

Prof. dr. Jaap van Heerden: Aan hem werd de vraag gesteld: “U houdt zich als psycholoog en wetenschapsfilosoof onder meer bezig met de aard en de functie van het menselijk bewustzijn. Uw uitgangspunt daarbij is dat bewustzijn een materiële aangelegenheid is; het komt voort uit de neurale activiteit van het brein. Zou je nu kunnen zeggen dat dit een onderwerp is dat eigenlijk alleen goed kan worden bestudeerd door ongelovige wetenschappers omdat zij niets te verliezen hebben?” Zijn antwoord: “Dat denk ik wel ja.”

Analyse. Wat is nu de overeenkomst tussen de ideeën van deze drie hoogleraren? De persoonlijke aanval is de kern van hun argumentatie. Crombag slaat sowieso de plank mis met zijn kritiek op de vrijheid van godsdienst. Het gaat bij dat grondrecht helemaal niet om het feit dat er rare en vervelende mensen rondlopen, maar om het voorkomen dat de overheid burgers gaat voorschrijven wat ze moeten denken en geloven.

© 2008 R.G.M. Ritzen