Brouwer vs. Van Koppen

Het OM wordt geconfronteerd met één miljoen dossiers waarvan er 150.000 de rechtbank halen. Met een handjevol dossiers, zoals die van Cees B. en Lucia de B. gaat het verkeerd. In Nova (6.9.08) ging Harm Brouwer, de hoogste baas van het OM, ging in debat met Peter van Koppen, hoogleraar rechtspsychologie, over deze en andere missers. Van Koppen is, zoals Nova hem omschreef, is een luis in de pels van justitie. Feit blijft dat de wetenschapper een fiks aantal missers op heldere wijze heeft blootgelegd.
De Schiedammer parkmoord is een zo’n voorbeeld. Van Koppen fileerde de werkwijze van het OM en dat leverde hem een forse dosis kritiek van de - toenmalige - hoogste baas van het OM op. Maar het einde van het liedje was dat het OM uiteindelijk door het stof moest. De onterecht veroordeelde Cees B. kwam alsnog vrij.
Van Koppen pleit voor een onafhankelijke commissie om te onderzoeken of een strafzaak heropend moet worden. Brouwer wil daar echter niets van weten. Hij is, anders dan zijn criticaster, van mening dat de rechterlijke macht die klus zelf wel kan klaren. Het is allerminst een kwestie van een slager die zijn eigen vlees gaat keuren. “Wie heeft Schiedam uiteindelijk onderzocht? Wie heeft publiekelijk verantwoordelijkheid afgelegd? Dat was het Openbaar Ministerie.” Van Koppen wees er vervolgens fijntjes op dat drie jaar voor het verschijnen van commissie Postumus (die de zaak Cees de B. onderzocht) hij zijn boek over de parkmoord geschreven had. Brouwer kon niet anders dan hem gelijk geven. Hij paste het voorbeeld aan. Het OM was in staat gebleken in de zaak Lucia de B. met voor zichzelf pijnlijke conclusies te komen.
Brouwer is ook niet erg te spreken over de wijze waarop Van Koppen in de media opereert. “Dat is de Peter van Koppen in de buurt van een camera, in de buurt van een microfoon, voor een volle zaal, Waarbij al de nuances, die ik zo vaak aantref in zijn wetenschappelijk werk, er niet meer lijken te zijn. En dan is het net alsof er uit de heup geschoten wordt." Van Koppen merkt op dat hij nauwelijks invloed kan uitoefenen op de wijze waarop de journalistiek opereert.
Analyse. Brouwer maakt zich schuldig aan een persoonlijke aanval door Van Koppen mediageilheid te verwijten. Van Koppen is niet verantwoordelijk voor de wijze waarop hij uiteindelijk in het nieuws komt.
Daardoor jaagt hij - volgens Brouwer - veel OM'ers in de gordijnen. En Brouwer moet dan alle zeilen bij zetten om zijn mensen ervan te overtuigen dat Van Koppen wel een belangrijke boodschap heeft. Punt is dat steeds criticasters de feiten hebben aangedragen die leidden tot een herziening. OM en rechters volgden schoorvoetend.
Dat blijkt ook uit de zaak Lucia de B. Brouwers haalde dit voorbeeld aan, om aan te tonen dat het OM wel degelijk een zelfreinigend vermogen had. Die verwijzing is erg ongelukkig. Het kostte Ton Derksen en Metta de No heel veel moeite om de zaak aan het rollen te krijgen. Het OM was in deze zaak niet de meest vooruitstrevende partij. In tegendeel zelfs. Ook hier reageerde het OM pas na de maatschappelijke commotie. Het OM had ook hier de wendbaarheid van een olietanker.
Dat het OM daarna ook iets onaardigs over zichzelf zei, heeft niet in eerste instantie te maken met het zelfreinigend vermogen. Het OM stond met het mond vol tanden, toen ene Wik werd opgepakt en en passent bekende de hoofdrolspeler in de Parkmoord te zijn. Voor Lucia de B. geldt hetzelfde.
Punt is wel dat Derksen vervolgens vanuit het OM de opdracht heeft gekregen een aantal zaken door te lichten. Of en hoeveel draagvlak én impact dat boek heeft, kan ik niet beoordelen.