Leterme en het argumentum ad baculum

Het zat premier Yves Leterme afgelopen week niet mee. Eerst beschuldigde Neelie Kroes, de Europese commissaris voor Mededinging, Neelie Kroes, ervan dat hij “een leugen” verteld toen hij zondag in het tv-programma Buitenhof zei dat de Europese Commissie onbereikbaar was in het weekend waarin de Beneluxlanden een akkoord sloten over de redding van Fortis. “De medewerkers van de Commissie waren toen wel degelijk op kantoor”, antwoordde een boze Kroes. De club van Kroes moet nagaan of de maatregelen die regeringen genomen hebben in de kredietcrisis niet strijdig zijn met de EU-regels.Vervolgens was de advocaat Mischaël Modrikamen, die in naam van 1.750 Fortis-aandeelhouders een kort geding heeft aangespannen tegen de verkoop van Fortis aan BNP Paribas, boos. Leterme zou met zijn uitspraken van afgelopen weekend het gerecht onder druk hebben gezet. Leterme zei dat Fortis eind september op twee millimeter van het bankroet stond. “Als de aandeelhouders terug naar die toestand willen, dan moeten ze ook voor een oplossing zorgen.” Leterme reageerde op de uitspraak van het openbaar ministerie dat de verkoop van Fortis niet rechtsgeldig zou zijn. Het komt toe aan de aandeelhouders om de verkoop goed of af te keuren. Als de rechter het openbaar ministerie in deze volgt, dan trekt “de overheid haar geld terug en dat is een meevaller voor de begroting”, aldus Leterme.
“Onverantwoord en onaanvaardbaar”, meende Modrikamen. “Leterme creëert hiermee paniek en wij zullen hem verantwoordelijk stellen indien dit een ‘run on the bank’ veroorzaakt.”
Maar Leterme legde het verwijt laconiek naast zich neer. De uitspraak over de potentiële meevaller voor de begroting was ironisch bedoeld en de ironie werd blijkbaar niet goed begrepen in een politieke context.
Analyse. Maakt Leterme zich schuldig aan het argument-met-de-stok. Met andere woorden, zet hij de aandeelhouders van Fortis onder druk, zoals Modrikamen beweert? Of is hier slechts sprake van ironie, zoals Leterme op zijn beurt beweert?
De Belgische premier stelt dat de opmerking over de ‘meevaller voor de begroting’ ironisch bedoeld was. Maar geldt dat ook voor het terugtrekken van het geld door de overheid. Die uitspraak plaatste Leterme in elk geval niet op voorhand in de context van de ironie. Indien hij dat bewust deed, is hier inderdaad sprake van een argumentum ad baculum.
(bron: De Standaard, 12.11.08)