Spoormaker en de ignoratio elenchi

Times Square in Manhattan. Ooit een plek waar je 's avonds beter niet kon komen. Tegenwoordig een veilige plek. Hier met mijn vrouw & kids.

“Groningers bewijzen nu echt gelijk van Giuliani”, stelt psycholoog Spoormaker (Elsevier, 25.11.08). Er is een studie van Groningse onderzoekers waaruit blijkt dat de ‘Broken Windows’ theorie klopt.
Deze naam van deze theorie komt van het gegeven dat in gebouwen met een paar gebroken ruiten (die niet worden vervangen) meer ruiten worden ingegooid en ingeslagen ruiten worden dan in gebouwen zonder gebroken ruiten. Ook worden in die gebouwen meer inbraken en hebben ze meer last van vandalisme.
Deze theorie, afkomstig van George Kelling, lag aan de basis van het zero-tolerancebeleid dat in New York in de jaren tachtig gevoerd werd. Er werd onder meer een harde strijd tegen zwartrijden en graffiti in de metro gevoerd.
Dit beleid leek te werken: de New Yorkers voelden zich veiliger, de zware criminaliteit fors af en er werden minder geweldsmisdrijven gepleegd.
Maar de econoom Steven Levitt betwijfelde of het zero-tolerancebeleid de oorzaak van de afname. Uit zijn onderzoek bleek dat de criminaliteit daalde door de legalisering van abortus. De verklaring was dat zwangere tieners sneller tot abortus overgingen. Het waren juist de kinderen van die kansarme alleenstaande meisjes die pakweg vanaf hun dertiende tot het criminele circuit toetraden. Die kinderen waren er voor een groot gedeelte – door abortus – niet meer. En inderdaad, dertien jaar na de legalisering nam de criminaliteit in New York af.
“De afname van de criminaliteit in New York is dus geen bewijs voor de Broken Windows theorie. Maar de serie experimenten van Groningse wetenschappers, afgelopen vrijdag gepubliceerd in Science, is dat wel”, meent Spoormaker.
In een experiment plakten men flyers om fietsen. De muur waartegen de fietsen stonden was in het enen geval vol gespoten met graffiti en in een ander geval schoon. De vraag was hoeveel mensen de flyer, die ze kregen, op de grond smeten of op een andere fiets hingen. Het onderzoek liet iets verrassends zien: bij een schone muur maakte maar één op de drie voorbijgangers rommel, maar bij de muur met graffiti was dat ongeveer twee op de drie: twee keer zoveel.
Analyse. De kop van het stuk - “Groningers bewijzen nu echt gelijk van Giuliani” – wordt niet gedekt door de rest van het betoog. Giuliani beweerde immers dat de daling van de criminaliteit te maken had met het succes van zijn harde aanpak, het zero-tolerance-beleid. Levitt merkte op dat er ook andere steden waren met een zero-tolerance-beleid en daar daalde de criminaliteit niet. Het enige verschil tussen New York en die andere steden was de abortuswetgeving. De alternatieve verklaring van Levitt (legalisering van abortus) wordt niet onderuit gehaald door het Groningse onderzoek. De Groningers bewijzen dus niet het gelijk van Giuliani.
Overigens zegt Spoormakers ook letterlijk dat “de afname van de criminaliteit in New York dus geen bewijs voor de Broken Windows theorie is”. Het hangt er dus kennelijk vanaf hoe Spoormaker “het gelijk van Giuliani” definieert.
In potjeslatijn: Spoormaker bezondigt zich aan een ignoratio elenchi. De argumentatie in zijn betoog verschuift.
(Zie ook: opmerkelijk recht)

© 2008 R.G.M. Ritzen