Ellian over Elatik (19/2)

Fatima Elatik (PvdA), bestuurder van het Amsterdamse stadsdeel Zeeburg, werd geïnterviewd in het NRC. Een fout interview als we Afshin Ellian mogen geloven (Elsevier, 18.2.09).
Elatik deugt niet. “Binnen de PvdA is de politieke correctheid uit de mode. Dus moet Fatima zich anders gaan gedragen. Zij heeft natuurlijk aandachtig alle kranten en tijdschriften van de afgelopen jaren bestudeerd, vooral sinds Fortuyn. Dat blijkt ook uit haar interview met NRC. Zij nam moeiteloos de gedachten van Ayaan, ondergetekende en zelfs wijlen Fortuyn over. Elatik heeft geen last van authenticiteit. Natuurlijk mag iedereen zich ontwikkelen en ontdoen van zijn of haar domheid. Maar iemand die oprecht van mening verandert, is ook bereid om het veranderingsproces openhartig uit te leggen. Maar Fatima is een opportunist. Want zij praatte met NRC alsof zij altijd zo had gedacht.”
Vervolgens ging het interview verder over de vraag waarom zij een hoofddoek draagt. Ook dat leverde alweer een fout antwoord op. “Niet om mijn mooiheid te bedekken. Niet voor mijn vader. Die was er altijd tegen. Nee, de hoofddoek is uitdrukking van religiositeit. Het is ook een eerbetoon aan mijn moeder, de oermoeder der hoofddoekdragers. Zij leerde mij gemeenschapszin. Ze zei: 'Als het houten huis van je buurman in de brand staat, moet je niet wachten totdat je eigen huis in brand vliegt.' Wie weet, denk ik over twintig jaar: waarom had ik twintig jaar geleden dat ding op? Wie weet verandert het nog wel eens. Het leven is een reis.’ “
Vervolgens ging Ellian als een heuse psychoanalyticus verder: “Wat een redenering! Zij doet het niet vanwege de islam maar vanwege religiositeit. Wat is dat? Is dat de islam of niet? Zij doet het ook vanwege haar moeder. Omdat haar moeder haar gemeenschapszin heeft geleerd, wil zij haar door het dragen van een hoofddoek eren. Interessante redenering: dus als je moeder een afschuwelijk uniform draagt, maar zij heeft jou wel gemeenschapszin geleerd, dan moet je haar uniform gaan dragen. Ik ben blij dat de overgrote meerderheid van het volk deze redenering niet aanhangt.”
Analyse. Uiteindelijk is Ellian dus toch nog een blij mens, maar eerst moest hij Elatik wegzetten als een onbetrouwbaar individu: een ‘opportunist’, die aandachtig alle kranten bestudeerd heeft en nu moeiteloos – populaire - meningen van anderen overneemt. Ze is niet authentiek, aldus Ellian. En dat blijkt allemaal uit het feit dat ze in het NRC praatte alsof ze altijd zo had gedacht.
Kortom, ze zei dus niet dat ze altijd zo dacht, maar ze praatte alsof ze altijd zo had gedacht. Het is dus een interpretatie van Ellian. En die interpretatie is merkwaardig, omdat Elatik in het interview letterlijk zegt dat ze vroeger anders dacht.
Het hoofddoekje zat Ellian ook dwars. “Zij doet het niet vanwege de islam maar vanwege religiositeit. Wat is dat? Is dat de islam of niet?” Ellian maakt zich hier schuldig aan een categoriefout. Iemand kan religieuze motieven hebben, maar dat betekent niet dat die dus per definitie islamitisch van aard moeten zijn. De categorie ‘religieuze motieven’ omvat de sub-categorie ‘islamitische motieven’, maar omgekeerd geldt dat niet.
De redenering van Ellian die daar op laat volgen, is uitermate curieus. “Omdat haar moeder haar gemeenschapszin heeft geleerd, wil zij haar door het dragen van een hoofddoek eren.” Volgens Ellian impliceert dit dat “als je moeder een afschuwelijk uniform draagt, maar zij heeft jou wel gemeenschapszin geleerd, dan moet je haar uniform gaan dragen.” Elatik heeft het enkel over haar respect voor haar moeder en niet over een of andere stelregel die voorschrijft dat je “het uniform van je moeder” moet dragen als ze jou gemeenschapzin heeft bijgebracht.
Ellian voert het debat vooral met zichzelf en met zijn eigen interpretaties. “Laten we even het gezonde verstand gebruiken”, stelt Ellian voor. Wellicht kan hij zelf de eerste stap doen, want dat is hoognodig.