Tonkens en het gebrek aan logica (12/3)

De afgelopen twee dagen stond het penisdragend deel van onze natie centraal en vandaag deed de doorgaans zeer genuanceerde Evelien Tonkens, die naast hoogleraar ook senator en columniste is, een duit een het zakje.
Naar aanleiding van het onderzoek waaruit blijkt dat vrouwelijke managers niet anders managen dan mannelijke, blijkt de fout toch in de mannelijke hoek te liggen. In haar column (VK, 11.3.09) laat ze daarover geen enkel misverstand verstaan. “Arme topmannen van Nederland, arme verslaggevers van deze krant. Zo kinderlijk teleurgesteld. Vrouwen blijken gewone mensen. Kinderlijk hoge verwachtingen hadden ze van vrouwelijk leiderschap. De ideale bestuurder is volgens hen iemand met 'vermogen tot zelfreflectie, die zich bewust is van signalen uit de omgeving, die makkelijk verbindingen aan kan gaan, besluitvaardig is en een heldere visie heeft'. De geënquêteerde topbestuurders 'kennen niemand die al deze eigenschappen bezit. Maar opvallend is dat de ervaringen met vrouwen in de top aanzienlijk slechter zijn dan verwacht'.”
Wat is er mis met het onderzoek en de berichtgeving (van mannen) daarover: vrouwen moeten het beeld van de ideale leider levend houden en als we in vrouwen geen ideale mensen meer zien, moeten we erkennen dat iedereen maar een mens is. “Dat is te hoog gegrepen voor de kinderlijke geest. Dus blijft men van vrouwen verlangen dat ze ideaal zijn en straft men ze als ze maar gewone mensen blijken.”
De topbestuurders geven hier en daar wat adviesjes over do’s en don’ts, maar ook dat schiet in Tonkens verkeerde keelgat. “Onder het kopje 'wel doen' wordt geadviseerd: 'Neem kinderen. Het opvoeden van kinderen versterkt je leiderschapskwaliteiten'. Maar onder 'niet doen' lezen we: 'Neem nooit ouderschapsverlof op: dit heeft een negatieve invloed op je loopbaan.' 'Zorg dat je minimaal 57 uur beschikbaar bent.' Dus wel kinderen opvoeden, want opvoeden is zo goed voor je leiderschapskwaliteiten. Maar ook: geen kinderen opvoeden, want je moet 12 uur per dag werken.” Dit roept bij Tonkens een prangende vraag op: “Kunnen deze veertig van de tweehonderd machtigste Nederlanders echt niet logisch denken?”
Analyse. Het gebrek aan logica komt, vrees ik, voor rekening van Evelien Tonkens. Uit het feit dat de groep managers een advies geeft (wel kinderen / geen kinderen), kan niet afgeleid worden dat alle afzonderlijke individuen van die groep van mening zijn dat je wel én geen kinderen moet nemen. Tonkens maakt zich schuldig aan een categoriefout.
Bovendien legt Tonkens wel erg makkelijk de bal bij ‘mannen’, in dit geval de topondernemers. Alsof alleen de categorie ‘topmanagers’ en ‘journalisten van de Volkskrant’ kinderlijk hoge verwachtingen hadden. Sent, hoogleraar én vrouw, riep onlangs nog dat wetenschappelijk bewezen is dat vrouwen (en vrouwelijke waarden) borg staan voor een beter bedrijfsresultaat in stabiele tijden. Volgens Janka Stoker, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen, worden vooral mannelijke managers gegrepen door self entitlement. "Vrouwelijke managers zetten hun eigen belang niet voorop en denken ethischer", zegt Stoker. Vrouwelijke managers zijn eerlijker dan mannen, schreef de onlangs gepromoveerde Yuping Jia, onderzoekster van de Universiteit van Tilburg. En de lijst kan nog veel langer worden.
Kortom, die kinderlijk hoge verwachtingen werden en worden als 'wetenschappelijk' bewezen feiten gepresenteerd door vrouwelijke hoogleraren en vrouwelijke promovendi.
Uit de wereld van topondernemers konden we afgelopen week Tóth bij Pauw & Witteman horen beweren dat met vrouwen aan het stuur er helemaal geen kredietcrisis geweest zou zijn ("absoluut"). Kinderlijke verwachtingen? Dan mag Evelien Tonkens ook met een bestraffend vingertje in de richting van haar vrouwelijke collega's in de wetenschap wijzen. En naar Tóth. Absoluut!