Van Hintum en de pornoficatie (20/3)

De angst voor de pornoficatie van de samenleving neemt toe. Maar leidt porno ook werkelijk tot gewelddadige en liefdeloze seks? Het is volgens een aantal seksuologen, die onlangs op een Vlaams-Nederlands congres in Antwerpen over pornoficatie spraken, niet bekend wat de gevolgen van pornoficatie zijn. Er wordt gevreesd dat door het grote aanbod van instrumentele seks (liefdeloze geslachtsgemeenschap, eventueel als beloning) vooral de jeugd dit als de norm zal gaan beschouwen, met intimiteitsproblemen en zelfs toenemend seksueel geweld tot gevolg. Want wie zal vrouwen nog met respect behandelen als ze als gewillig gebruiksvoorwerp worden gezien? In de Volkskrant stond een verslag over dat congres. Hieronder een paar puntjes uit het artikel.

Deze vrees voor instrumentele seks en respectloze behandeling van vrouwen is volgens de seksuologen vooral ideologisch van aard. Dertig jaar internationaal onderzoek naar de effecten van pornoconsumptie heeft namelijk nooit steekhoudend bewijs opgeleverd dat porno in het algemeen een negatieve invloed heeft op het seksleven. Porno is ook niet de belangrijkste factor als het gaat om seksuele problemen. Belangrijke(re?) risicofactoren zijn het opgroeien in een slechte thuissituatie, het ontbreken van vrienden, het te maken krijgen met (seksueel) geweld, het verkeren in een omgeving waarin weinig respect is voor vrouwen en weinig openheid is over seks en allerlei andere problemen. Er zijn zelfs aanwijzingen dat seksueel geweld afneemt naarmate porno meer geaccepteerd wordt. Uit onderzoek blijkt dat in landen waar porno toegankelijk was, het aantal seksuele geweldsdelicten zoals verkrachting en aanranding constant bleef of daalde het zelfs. In landen waar pornogebruik aan banden werd gelegd, steeg het seksuele geweld.Uit de recente onderzoeken van Štulhofer naar het effect van porno op de seksuele gezondheid blijkt dat mainstream pornogebruik meestal geen problemen oplevert. Gebruikers beseffen dat de seksscènes niet realistisch zijn en ze hebben niet vaker intimiteitsproblemen dan niet-gebruikers. Dat verhaal gaat niet op voor porno waarin, SM, bondage, fetisjisme, bestialiteit en vooral geweld centraal staat. Gebruikers vervelen zich sneller bij hun eigen partner en voelen minder emotie tijdens seks. Maar ook hier is niet duidelijk om gebruikers zich eerst verveelden en daarom porno gingen bekijken, of dat ze eerst porno gingen kijken en zich daarna verveelden met hun partner In Zweden wordt opvallend veel aan anale seks gedaan, ook onder jongeren en dat blijkt vooral een kwestie van nieuwsgierigheid te zijn naar nieuwe vormen van seks. ”Seksuoloog Alexander Witpas kan zich behoorlijk ergeren aan de anti-porno beweging. ‘Porno kijken is net als autorijden. Een auto is een potentieel gevaarlijk ding, waar je gedegen in moet leren rijden en waarvan je goed op de hoogte moet zijn van de risico’s. Lukt dat, dan is er niets aan de hand.’ Hij ziet de angst voor pornoficatie vooral voortkomen uit een verschil in visie van wat seks moet zijn. ‘Er is al jaren een normalisering van seks gaande. Het wordt steeds meer beschouwd als een fenomeen waar je openlijk over kunt praten, wat in het lesprogramma op school zit en wat bij het leven hoort. Net als eten, drinken en slapen. Maar er is een stroming die seks als iets heel speciaals wil blijven betitelen. En die ziet porno als het symbool voor de normalisering van seks.’”Op zich is er niets tegen de aanklacht van Myrthe Hilkens tegen de afhaal-McSex, en het manifest ‘Seks als haute couture’, maar het kijken naar porno staat een gezonde seksuele ontwikkeling niet in de weg. ‘Meestal gaan jongens vanaf een jaar of tien op zoek naar porno, wat later en in mindere mate gevolgd door meisjes. Die interesse daalt weer behoorlijk tegen de tijd dat ze twintig zijn. Bij meisjes stijgt die interesse wat als ze ouder worden, maar het blijft veel minder dan bij jongens.’ Van porno wordt wel vaak een karikatuur gemaakt: alsof het alleen maar over strakke twintigjarigen met nepborsten en strakke schaamlippen gaat. “Maar in porno kom je juist veel diversiteit tegen; van dik tot dun, en kaal tot zwaarbehaard. Dat is een stuk realistischer dan romantische komedies, waar iedereen even mooi is”, aldus Witpas.
Porno kan wel (relatie)problemen opleveren als de een graag naar porno kijkt en de ander een hekel heeft aan het kijken als porno. Die problemen zijn van dezelfde aard als alleen uitgaan, flirten met anderen en geld uitgeven of kinderen. Er is maar weinig onderzoek gedaan naar het Nederlandse pornogebruik. De Rutgers Nisso Groep heeft onlangs samen met de IKON een verkennend onderzoek gedaan. “Niet representatief, maar wel illustratief, want het blijkt dat porno ook in Nederland niet tot grote problemen leidt. Van de 1.350 geënquêteerden gebruikt 86 procent van de mannen enige vorm van porno, vooral via internet, tegen 48 procent van de vrouwen. Hardcore beelden zijn het meest populair, ook bij vrouwen. Het seksuele gedrag verschilt niet veel tussen pornokijkers en niet pornogebruikers, alleen pornotypische gedragingen als anale seks en ejaculatie in het gezicht komen iets vaker voor bij pornoliefhebbers. Verbanden tussen pornogebruik en seksuele problemen of tevredenheid werden niet gevonden, alhoewel vrouwen iets vaker kort voorspel en pijn rapporteren als hun partner porno kijkt. Voor mannen wordt seks met porno alleen maar beter.”

Van Hintum is duidelijk niet gecharmeerd van de standpunten van de seksuologen.
Met name die laatste opmerking was aanleiding voor een stukje. “ ‘Verbanden tussen pornogebruik en seksuele problemen of tevredenheid werden niet gevonden, al hoewel vrouwen iets vaker kort voorspel en pijn rapporteren als hun partner porno kijkt. Voor mannen wordt seks met porno alleen maar beter.’ Het zijn conclusies uit een onderzoek van de Rutgers Nisso Groep en de IKON. Lees het citaat nog eens een keer, en lees wat er eigenlijk staat: dat porno mannen aanzet tot egoïstische seks.”
Analyse. Een niet-representatief onderzoek wordt verheven tot onderzoek met de grote ‘O’. Bovendien, zo konden we eerder lezen, is het niet bekend wat de gevolgen zijn. Dit punt schuift Van Hintum zonder nadere argumenten van tafel.
Dat porno volgens dit onderzoek leidt tot betere seks beter wordt, impliceert volgens Van Hintum dat het mannen aanzet egoïstische seks. Twee verschijnselen worden hier zonder meer na elkaar gezet en vervolgens is er dan – in de ogen van Van Hintum - een causaal verband.

Volgens de onderzoekers is de vrees voor instrumentele seks en respectloze behandeling van vrouwen vooral ideologisch van aard. Dertig jaar internationaal onderzoek naar de effecten van pornoconsumptie heeft namelijk nooit een steekhoudend bewijs opgeleverd dat porno in het algemeen een negatieve invloed heeft op het seksleven. Maar volgens van Hintum deugt porno niet. Het “is masturberen met je partner als hulpstuk: een kort voorspel en pijn bij de vrouw, plezier bij de man. Porno reduceert seks tot een orgasmegerichte individuele handeling, waarbij het niet de vrouw is die de ogen sluit, maar de man: voor de behoeften van zijn partner.”
Analyse. Het standpunt van de onderzoekers is dus volgens Van Hintum incorrect. Het argument is dat zij hanteert, is dat ze het aangevallen standpunt eenvoudigweg herhaalt. Dat is een cirkelredenering.
Uit onderzoek blijkt dat er geen verband is tussen porno en instrumentele seks.
Dat onderzoek is onjuist, want er is een verband tussen porno en instrumentele seks.

Witpas stelt dat bezwaren tegen porno komen ‘van een stroming die seks als iets heel speciaals wil blijven betitelen’. Hij stelt vervolgens dat seks is net zo gewoon als eten, drinken en slapen, maar volgens Van Hintum is dat onjuist. “Je leest toch maar zelden opgewonden verhalen over slapen. Die gaan hooguit over slapen met iemand, en dus niet over slapen, maar over seks.”
Analyse. Witpas stelt nu juist dat seks in onze samenleving door bepaalde groeperingen als iets bijzonders gepromoot wordt. Volgens Van Hintum is het bewijs dat seks iets bijzonders is, omdat je bijv. opgewonden verhalen leest over seks, maar niet over eten en slapen. Volgens Witpas is dat nu juist een bewijs dat bepaalde groeperingen seks als iets bijzonders beschouwen (en dat de samenleving daar maar moeilijk van los komt).