Fresco over zakkenvullende en domme politici (11/6)

“Wat is er toch mis is met de politiek” wil univeristeitshoogleraar Louise Fresco weten (NRC, 9.6.09). Waarom lijkt de politiek steeds minder vaak verstandige mensen van een moreel hoogstaand kaliber aan te trekken die durven te zeggen waar het op staat en waar het om gaat?
“Middelmatigheid voert de lijst aan, en de leiders lijken als de dood om zich te omringen met vazallen die meer getalenteerd zijn dan zijzelf. Daarmee geven zij expliciet de voorkeur aan een middelmaat van een nog iets lager gehalte – alleen zo kan de keuze van Wouter Bos voor Mariëtte Hamer in plaats van Diederik Samsom worden verklaard. Hierdoor ontstaat een neerwaartse spiraal waardoor steeds minder mensen met leiderschapscapaciteiten zich aangetrokken voelen tot het politieke bedrijf.”
“Veel politici lijken verlamd door de angst voor echte keuzes, door het halfslachtige compromis en de kortzichtigheid. Ze verbieden zichzelf om verder te kijken dan de waan van de dag en de waan van een opkomend nationalisme en populisme." En waar visie ontbreekt, zo doceert Fresco, biedt de verslaving aan discussies over onbetekenende details een riante uitkomst.
“Middelmatigheid en misplaatste zelfoverschatting zijn maar een deel van de verklaring. We zien vooral een totaal gebrek aan betrokkenheid bij het grotere geheel en verantwoordelijkheidsgevoel voor de publieke zaak. Terwijl politici zijn gekozen om collectief het landsbelang te dienen, laten ze zich maar al te makkelijk leiden door eigenbelang en kortzichtigheid.” Moed en eerlijkheid ontbreken in alle gevallen.
“Geen wonder dat een dergelijke houding van politici doorsijpelt naar het leven van alle dag. Het gebrek aan verantwoordelijkheidsgevoel weerspiegelt zich in de onbeschoftheid waarmee men elkaar bij tijden in het verkeer bejegent, in de mentaliteit van profiteren en graaien, tot in het willekeurig vuilnis achterlaten op straat. Geen wonder dat de bevolking zich niet interesseert voor de inhoud van het beleid over de koers van het land, maar zich verstrooit met oppervlakkig geroddel over zoenende sterretjes in parkeergarages, waarover diezelfde politici zich dan weer menen uit te moeten laten. Want ja, je moet toch vooral populair blijven en het niet te moeilijk maken.”
De lage opkomst bij de Europese verkiezingen bewijst volgens Fresco dat de uitkomst niet een motie van wantrouwen aan zittende regeringen is, maar een motie van wantrouwen aan de politiek als geheel. “Het lijkt erop alsof in Nederland en in Europa een monsterlijk verbond is gesloten tussen politiek en media om ons de zaken zo simplistisch mogelijk voor te stellen en ons in slaap te sussen. Het is een pervers verbond waarin moedige keuzes door de politiek vermeden worden en waarin degene die zich plooit naar de bangelijke oekazes van het partijkader het meest populair wordt, zodat er van gezamenlijke verantwoordelijkheid en visie geen sprake is.”
Het dan ook geen wonder dat in deze situatie “de koning van het zwart-witdenken”, Geert Wilders, net als zijn politieke soortgenoten elders in Europa, heeft de stemmen voor het oprapen. “Als het toch nergens over gaat in de politiek, dan spreekt de emotie.”
Analyse. De column van Fresco bevat een bonte mix van drogredenen. Zij lanceert een persoonlijke aanval op Bos: deze middelmatige politicus verkoos Hamers boven Samson omdat hij de voorkeur geeft aan een middelmaat van een nog iets lager gehalte dan aan talent. Sowieso deugt er niets aan de politici: het ontbreekt hen aan moed en eerlijkheid en ze laten zich leiden door eigenbelang en kortzichtigheid.
Er zijn steeds minder verstandige politici van een moreel hoogstaand kaliber en steeds meer laffe en oneerlijke politici. Verder constateert Fresco onbeschoftheid, graaigedrag en politieke desinteresse bij burgers en concludeert in een en dezelfde beweging dat politici daar de schuld van zijn. Na elkaar, dus door elkaar.
De lage opkomst voor de Europese verkiezingen is volgens Fresco een motie van wantrouwen voor alle politici. Dat dit moeilijk valt te rijmen met de ruime zege voor Wilders en met het gegeven dat de opkomst voor Europese verkiezingen al jaren laag is en ook al jaren aan het dalen is, deert Fresco niet.
Ook schuwt Fresco vaag taalgebruik niet: “veel politici lijken verlamd door de angst voor echte keuzes, door het halfslachtige compromis en de kortzichtigheid.” Veel? Lijken? Dus niet echt? Even verderop in haar column blijken alle politici laf en oneerlijk te zijn.
(Buiten het kader van deze site: Fresco’s verwijt dat de politici zich schuldig maken aan het populisme, komt in deze column wat ‘vreemd’ over.)