Joost Eerdmans is dol op vrouwen (13/9)

Hof in Den Bosch

Joost Eerdmans, voormalig LPF-kamerlid, beleefde bijna zijn comeback als BN-er, maar verslikte zich in zijn poging de vox populi te verwoorden. Met zijn ‘vrouwen zijn te soft voor rechter’ sloeg hij net de verkeerde toon aan.
Sorgdrager, lid van de Raad van State, oud-minister van Justitie en voormalig rechter, merkte op dat in de periode waarin het percentage vrouwen in de rechterlijke macht toenam, ook het strafklimaat verhardde. “Vanaf de jaren tachtig van de vorige eeuw zijn de straffen in heel Europa strenger geworden, maar nergens is de toename van het aantal gedetineerden per 100 duizend inwoners zo snel gestegen als in Nederland. Ter vergelijking: in 1975 lag dat getal op ongeveer 35, nu op meer dan 130, waarbij ook bedacht moet worden dat de taakstraf als vervanging van de gevangenisstraf rond 1980 zijn intrede deed. In Duitsland is het aantal gedetineerden per 100 duizend inwoners ongeveer 95, in Frankrijk 85. (Ook daar kent men taakstraffen)” (Vk).
Eerdmans had dus wat uit te leggen en in de Volkskrant kreeg hij een herkansing. “Laat ik helder zijn: ik ben dol op vrouwen”, was de weinig hoopvolle introductie om zijn opmerking over softe vrouwelijke rechters te nuanceren. Bovendien wees Sorgdrager op een recent onderzoek in opdracht van de Raad voor de Rechtspraak (ik meen aan dat ze Wagenaars onderzoek bedoelde). Uit dat onderzoek bleek dat burgerpanels ongeveer op dezelfde manier straffen als professionele rechters.
Onder de cijfers die Sorgdrager aandroeg, kwam Eerdmans kennelijk niet uit. Was er empirisch bewijs voor zijn stelling dat vrouwen lichter straffen, vroeg Eerdmans aan zichzelf? “Nee”, gaf hij ruiterlijk toe. “Maar is het vreemd om te veronderstellen dat een vrouwelijke rechter minder aan vergelding denkt dan aan resocialisatie van de dader? Ik denk de (…) algemeen aanvaarde karaktereigenschappen van de vrouw haar oordeel over misdadigers en hoe die aangepakt moeten worden, milder zullen maken dan dat van een man.”
Wie barmhartig is voor de wolven, doet onrecht aan de schapen, voegde Eerdmans er aan toe.
“Ons strafklimaat is mild. Dat vindt – waar het om geweldsmisdrijven gaat – 99 procent van de bevolking (SCP 2004), waaronder ikzelf. Uit 246 door mij onderzochte enkelvoudige moord- en doodslagzaken bleek in 2005 dat een moordenaar in Nederland gemiddeld 6 jaar in de gevangenis zit en een doodslagpleger gemiddeld 3,3 jaar.
Het CBS meldde onlangs dat de geweldscriminaliteit sinds 2002 aan het stijgen is. “Dit komt heus niet allemaal door vrouwen, maar met de feminisering van onze rechtspraak wordt ons strafklimaat zeker niet strenger.”
Analyse. Is de door Eerdmans zelf uitgevoerde rehabilitatie geslaagd? Ik vrees van niet. Als Sorgdragers cijfers kloppen, dan is het strafklimaat onmiskenbaar harder geworden. Eerdmans geeft op zijn beurt toe dat er voor zijn stelling (vrouwen straffen softer) geen empirisch bewijs is. Maar die bekentenis is niet zo ruimhartig als ze in eerste instantie lijkt: er is namelijk wel degelijk empirisch bewijs voor de stelling dat het strafklimaat harder is geworden.*
Eerdmans’ verdediging is merkwaardig: hij vindt zijn veronderstelling dat vrouwelijke rechters softer straffen, niet vreemd. Feitelijk zegt hij dat zijn vooroordeel in dit verband redelijk is. Maar op het moment dat het voor Eerdmans betrekkelijk eenvoudig is om zijn (voor)oordeel te onderzoeken en dat nalaat, is het, anders dan Eerdmans meent, wel degelijk vreemd.
*) Dat blijkt onder meer uit het feit dat de helft van alle tbs’ers de afgelopen paar jaar is veroordeeld. Uit ander onderzoek blijkt dat de stijging van de jeugdcriminaliteit de afgelopen 25 jaar slechts voor 1 procent wordt veroorzaakt door een feitelijke toename van criminaliteit, De rest van de stijging heeft te maken met een toegenomen aangiftebereidheid van de burgers (25%), en door toegenomen en efficiëntere registratie door de politie zelf (75%).