Gamma-ongeletterdheid (30/11)

Hokjesdenken (EUR, Rome)

Vandaag eens iets anders: gamma-ongeletterdheid. Deze keer uit de koker van wetenschapsredacteur Simon Rozendaal (Elsevier). Over de piramide van Maslow kletste hij daar onlangs het volgende bij elkaar: “Ik ben zoals u wellicht weet een chemicus, een natuurwetenschapper dus. Maar ik heb tijdens mijn studie in het kader van wat toen Studium Generale heette een inleidend college sociologie gevolgd.”
“Dat vond ik tachtig procent onzin. Er zat één stukje kennis bij, dat me raakte en me sindsdien is bijgebleven. De piramide van Maslov. Die schrijft voor dat wij mensen een aantal basisbehoeften hebben. Voedsel, seks, veiligheid, liefde, geborgenheid, gezondheid, enzovoorts. Heb je de eerste treden van de piramide beklommen dan wil je nog meer vrouwen, nog meer auto’s, nog meer pakken, nog meer grachtenhuizen, enzovoorts, enzovoorts.”
“Gelukkig is er, zo heb ik ontdekt, een mogelijkheid om de piramide van Maslov af te dalen. Heel soms, als je geliefden ernstig ziek zijn, als je ouders sterven, dan weet je weer waar het om gaat. Gezondheid, liefde, vrijheid. En dan ben je weer zo blij als je eigenlijk zou moeten zijn. Maar het zijn momenten. Meer zit er niet in.”

Waren die colleges op maandagochtend om kwart voor negen? Rozendaal vertoont hier een reeks ‘blauwe maandag’-momenten, want veel heeft hij er niet van begrepen. Sterker nog, hij verkondigt over de piramide regelrechte onzin. Nadat (1) de eerste fundamentele levensbehoeften, de fysiologische behoeften, zijn bevredigd, wil je niet nog meer “vrouwen, auto’s en pakken”, maar staat (2) de behoefte aan veiligheid en zekerheid centraal. Als daaraan voldaan is, neemt (3) de behoefte aan sociaal contact toe. Daarna (4) de behoefte aan waardering en erkenning. Als aan die behoefte is voldaan, komt (5) de behoefte aan zelfontplooiing in het zicht.
Volgens Rozendaal is met dit “stukje kennis” te verklaren dat mensen nooit gelukkig zullen worden. Want dit stukje kennis “schrijft voor” dat mensen basisbehoeften hebben. Nu schrijft deze theorie niet voor, maar beschrijft ze enkel. (Wel interessant is de kritiek van H.C.J. Duijker, voormalig hoogleraar psychologie. In 1976 heeft hij een buitengewoon intelligente kritiek op deze theorie gegeven. In het artikel ‘de ideologie der zelfontplooiing’ gaat hij onder meer ingaat op het ideologische karakter van deze theorie. Dat artikel verscheen in 1979 in de bundel ‘De problematische psychologie’ bij uitgeverij Boom.)
Maar goed, Rozendaal is zelfs niet eens in staat om de naam van de wetenschapper correct weer te geven: het is ‘Maslow’ en niet ‘Maslov’.
Al met al een indicatie van gamma-ongeletterdheid.
.
Drogredenen van Rozendaal zijn hier, hier, hier en hier te vinden.