Van Baalen vs. Nijland (1/12)

“In Nicaragua en Honduras schaden linkse presidenten de democratie. Waar blijft het protest uit Europa”, vraagt de liberale europarlementaiër Hans van Baalen zich in Trouw af. “De Europese Unie kiest, onder leiding van de nieuwe EU-voorzitter Spanje, consequent de verkeerde kant in Latijns-Amerika. In dat werelddeel staan de stabiliteit, burgerrechten en democratie op het spel, door toedoen van een links-populistische alliantie van de Venezolaanse president Hugo Chavez die bondgenoten vond in landen als Cuba, Bolivia, Honduras en Nicaragua, en die er niet voor terugschrikt om nauwe banden te onderhouden met landen als Iran, Noord-Korea en Birma.”
Van Baalen: “Het Europees Parlement en de lidstaten moeten voorkomen dat de Spaanse opstelling door de EU wordt overgenomen. Nicaragua en Honduras zijn hierbij de voornaamste testcases.”
In Nicaragua heeft de linkse sandinistenleider Daniel Ortega illegaal een nieuwe termijn als president afgedwongen, hoewel de grondwet hem dat verbood. In Honduras werd onlangs de zittende president Zelaya, een adept van Hugo Chavez, op basis van de grondwet afgezet. De interim-regering Micheletti regeert er nu. Europa heeft die regering niet erkend, en wijst de geplande presidentsverkiezingen af. Maar Zelaya probeerde, net als zijn Nicaraguaanse voorbeeld Ortega, een door de grondwet verboden nieuwe termijn als president af te dwingen.
Kortom, volgens Van Baalen steunt de EU foute regimes.

Maar Van Baalens kritiek is behoorlijk eenzijdig, meent Latijns-Amerikadeskundige Erik Nijland van hulporganisatie Hivos. (Trouw, 28.11.09). Over Ortega en Zelaya zijn inderdaad kritische noten te kraken. Maar er zijn volgens Nijland veel meer kritische noten te kraken.
In Honduras legitimeerde VVD'er Van Baalen het regime van couppleger Micheletti, door hem een bezoek te brengen. Bovendien zwijgt Van Baalen de ondemocratische omstandigheden waaronder de presidentsverkiezingen in Honduras worden georganiseerd. Daarom heeft de Organisatie van Amerikaanse Staten de verkiezingen als illegaal bestempeld en daarom negeert de EU deze verkiezingen.
In Colombia heeft de zittende, liberaal-conservatieve president Uribe via een grondwetswijziging en zonder volksraadpleging gewoon wel een herverkiezing heeft geregeld. Van Baalen zwijgt hierover.
In tal van andere Zuid-Amerikaanse land waait een democratische, progressieve wind, aldus Nijland. “Daar zijn presidenten gekozen als Lula (Brazilië), Kirchner (Argentinië), Tabaré (Uruguay), Bachelet ( Chili), Morales (Bolivia), Correa (Ecuador) en Lugo (Paraguay). Zij proberen via investeringen in de sociale sector een tegenwicht te bieden aan het desastreuze neoliberale beleid dat al jaren het continent teistert. Ook daar heeft Van Baalen het niet over.”
“In Nicaragua herbergen de Liberale vrienden van Van Baalen net zulke schurken in de gelederen als de door hem zo verafschuwde Sandinistische partij van president Ortega. De grootste crimineel is de veroordeelde ex-president en liberaal Arnoldo Alemán, die bijna 100 miljoen dollar uit de schatkist roofde, tot 20 jaar gevangenisstraf werd veroordeeld en persona non grata is in onder andere de VS. Alemán mocht mede door toedoen van Van Baalen aanschuiven bij een liberale borrel in Managua.”
Analyse. Van Baalen beweert twee dingen: zowel Ortego als Zelaya zijn foute leiders en die leiders worden ten onrechte gesteund door de EU, hoewel er verandering komt ten aanzien van Ortego.
Laten we de bedenkingen van Nijland één voor één bespreken.
De andere landen in Zuid-Amerika: strikt argumentatief maakt het dan niet uit wat er in de rest van Zuid-Amerika gebeurt. Van Baalen had het over Honduras en Nicaragua.
De liberale Colombiaanse president: Uribe heeft net als Ortega in strijd met de grondwet zichzelf een tweede termijn als president gegund. (Volgens Trouw gebeurde dat, anders dan Nijland stelt, wel na een volksraadpleging (9.6.09).) Als Europa Uribe steunt, heeft Nijland een punt. Maar Nijland gaat ten onrechte niet in op de vraag òf Europa Uribe steunt. Zonder die premisse is het betoog van Nijland niet sterk. De bewijslast ligt bij hem.
Dan het regime in Honduras. Volgens Van Baalen is de nieuwe interim-regering legaal, maar volgens Nijland zijn de omstandigheden waaronder de nieuwe verkiezingen worden gehouden, ondemocratisch. Van Baalen zegt echter ook dat de EU waarnemers naar Honduras moet sturen om vast te stellen of de verkiezingen zondag eerlijk verlopen. Daarmee geeft Van Baalen te kennen dat ook hij er niet zonder meer van uitgaat dat de verkiezingen zonder problemen verlopen.
Dat ook de ex-president van Nicaragua, Alemán, niet deugt, doet niets af aan Van Baalens kritiek op de huidige president, Ortega.

Toch is er wel het een en ander aan te merken op het betoog van Van Baalen, nog afgezien van het feit dat Spanje is pas in januari 2010 voorzitter van de EU. Zo werd Van Baalen niet door Ortega uit Nicaragua gezet (NRC). Volgens het NRC was de uitrspraak ‘shitland’ niet van Ortega, maar van de onderminister van Buitenlandse Zaken, Manuel Coronel.
Ook maakt Van Baalen zich schuldig aan een contradictie. Hij bestempelt de regering-Micheletti als legaal, maar deze interim-regering is door een staatgreep aan de macht gekomen. Zelaya werd terecht uit zijn ambt gezet omdat hij via een grondwetswijziging een nieuwe termijn als president wilde. Zelaya ontkent dat overigens (Independent, 1.12.09).