Elsevier tussen journalistiek en politiek (10.6.10)

Elsevier deed ontzettend haar best om de PvdA op voorhand een verlies aan te praten, maar de verkiezingsuitslag wees toch echt in een andere richting. Laten we nog eens terugkijken. Op 25 mei wist Elsevier te melden dat de “Afbrokkeling PvdA ingezet; CDA komt terug in peiling”. In het stuk zelf werd al meteen een politiek oordeel gegeven: “Het draaien van de PvdA en het stuntelende optreden van lijsttrekker Job Cohen zorgen voor een verlies van liefst drie zetels ten opzichte van vorige week.”
Een achterstand van het CDA op de PvdA van 10 zetels werd in een paar dagen teruggebracht tot 4 zetels. Dat was te wijten (of te danken) aan het optreden van Cohen, wist Elsevier. (Elders heb ik laten zien dat de redactie alleen die cijfers lieten zien die goed bij de conclusie pasten.)
De VVD, zo konden we op 4 juni lezen, stevende af op een enorme overwinning: “Kieskompas: VVD van Mark Rutte niet te stoppen” Elsevier wist ook waar dat aan lag. “Samen met zijn partij rijst ook de ster van partijleider Mark Rutte. Op de gebieden betrouwbaarheid, bekwaamheid en geschiktheid als premier steekt Rutte er bij zijn eigen VVD-potentials met kop en schouders bovenuit.” Diezelfde dag kopte Elsevier nog een keer: “VVD behoudt voorsprong, ondanks ‘modder gooien’ CDA”
Maandag, 7 juni, had Elsevier de kop “Rutte kraakt beloftes Cohen: PvdA misleidt de kiezer” bedacht. “Met nog twee dagen te gaan tot de verkiezingen en met de VVD op ruime voorsprong in de peilingen, tracht lijsttrekker Mark Rutte de tweede partij, de PvdA van Job Cohen, definitief de genadeslag toe te brengen. Volgens hem misleiden de socialisten de kiezer.”
“Peiling: VVD blijft aan de leiding, CDA halveert”, lazen we op 8 juni.
“Een dag voor de Tweede Kamerverkiezingen behoudt de VVD haar comfortabele voorsprong in de peiling van TNS NIPO op de andere politieke partijen. Hoewel de VVD een zetel verloor ten opzichte van vorige week, van 37 naar 36 zetels, blijft de partij veruit de grootste.”
Tegen de avond nam Elsevier gas terug. Toen heette het: “Verschil tussen PvdA en VVD in 2 peilingen kleiner” De spanning tussen de PvdA van Job Cohen en de VVD van Mark Rutte groeit de dag voor de verkiezingen: “In twee peilingen is het verschil in zetels tussen de twee partijen verkleind tot 3 en 4 zetels. In een peiling is het verschil groter geworden.”
Om toch niet af te gaan (?), verscheen er woensdagochtend, dus op de verkiezingsdag, een stuk met als kop “Rutte en Cohen krijgen tweestrijd die ze zochten”.
Op donderdag, de dag na de verkiezingen, wees Elsevier met een priemende vinger in de richting van de peilers: die zaten er flink naast! Maar dat was bij de vorige verkiezingen ook al zo, dus echt bijzonder is dat niet. Ook was het verwijt wel wat erg fair. Elsevier koos zelf de cijfers waarbij de PvdA leek af te stevenen op een enorm verkiezingsdebacle. Dat kun je niet afschuiven op de peilers.
Dat Elsevier af gaat op dubieuze peilingen, is hier niet eens het punt. Waar het om gaat is dat Elsevier geen journalistiek, maar politiek aan het bedrijven was. De duiding van de cijfers ging gepaard met tal van verkapte waardeoordelen. De PvdA ‘draaide’ en Cohen stuntelde. Daarbij ging het niet eens om de duiding van de inhoudelijke standpunten, maar om de duiding van de presentatie. En columnisten als Ellian zorgde verder voor de bijbehorende scheldpartijen richting Cohen en Pechtold. Uiteindelijk was het verschil tussen de VVD en PvdA slechts 78.775 stemmen.