“Waarom wij het vermogen hebben om logisch na te denken”, wilde Arnon Grunberg (eigenlijk niet) weten, (want hij gaf zelf het antwoord: “opdat wij onderscheid kunnen maken tussen wat waar en niet waar is”.)
Helaas is Grunberg dan aan het verkeerde adres. In het logisch denken gaat het niet om de vraag of iets waar is. Het gaat om de geldigheid van een redenering.
De volgende redenering is logisch:
1. Als ik met mijn linker pink in mijn rechter oor boor, dan verandert Grunberg in een cavia.
2. Ik boor met mijn linker pink in mijn rechteroor.
3. Conclusie: Grunberg verandert in een cavia.
1. Als ik met mijn linker pink in mijn rechter oor boor, dan verandert Grunberg in een cavia.
2. Ik boor met mijn linker pink in mijn rechteroor.
3. Conclusie: Grunberg verandert in een cavia.
Deze redenering is logisch geldig, maar ik verwacht niet dat er na mijn door Grunberg gevreesde actie in werkelijkheid ergens een (bebrilde?) cavia rondloopt, waarin wij de vroege schrijver Grunberg kunnen herkennen.
Maar ik kan Grunberg geruststellen, want waar ik mijn vinger ook insteek, een Kafkaiaanse metamorfose richting cavia zit er niet. Zoals gezegd, bij logisch denken gaat het niet om waarheid. Bij Grunberg overigens ook niet.


8 reacties:
Ben wel benieuwd waar Grunberg dat zegt. Iemand een bron?
Ben wel benieuwd waar Grunberg dat zegt. Iemand een bron?
Ja, ik. 16 juni 2011, voorpagina Volkskrant.
Maak je jezelf nou niet schuldig aan een drogreden (nl. stropopredenering)? Logisch nadenken is een mentaal vermogen, logica is een wetenschap, dat zijn toch verschillende dingen? Iemand die niets van logica weet kan toch logisch nadenken. Overigens heeft Grunberg geen gelijk, want het vermogen om (logisch) te denken is het gevolg van een doelloze evolutie, dus de waarom-vraag is niet terecht.
Je hebt gelijk: ik was te slordig.
"Waarom" verbinden aan "opdat" is opmerkelijk. Beter ware dan geweest "waartoe". Hoe dat vermogen is ontstaan lijkt mij een zinvolle wetenschappelijke vraag. Misschien dat de ontwikkelingspsychologie (de psychologie dat het (logisch) denken van kinderen in zijn ontwikkeling verklarend beschrijft) daar een antwoord op heeft.
Het vermogen om logisch na te denken lijkt mij een voorwaarde om tot empirisch houdbare kennis te komen. En uiteraard ook om tot logisch houdbare kennis te komen (maar dat lijkt me dan weer een cirkelredenering)
Als aanvulling op de opmerking van Anoniem, en misschien ten overvloede: Grunberg heeft volkomen gelijk met zijn uitspraak. Dat bestudeerders van hoe logica werkt een strikt onderscheid tussen waarheid en geldigheid maken is een opmerking over hoe logica werkt, niet over waarom logica bestaat.
@Anoniem (13:44): Nee, Grunberg koppelt ten onrechte waarheid aan logisch denken. Met logisch denken kun je niet achterhalen of iets wel of niet het geval is.
Een reactie plaatsen